غدیر، علی(ع) و شعر فارسی www.majidakhshabi.com
غدیر، علی(ع) و شعر فارسی
نعمت هدایت بشر به وسیله انبیای عظام، بزرگ ترین موهبتی است که خداوند به بشریت ارزانی داشته و منت عظیمی است که هیچ امری با آن برابری نمی کند و افتخار ما مسلمانان این است که در مرحله کامل این هدایت و جامع ترین شریعت الهی به وسیله بزرگ ترین برگزیده خداوند نصیب ما گردید. دین مقدس اسلام عصاره و فشرده و تبلیغ و رحمت همه انبیای الهی و اکمل و اتم ادیان است و پیام آور این دین شخصیت عظیمی است که همه انبیاء و اولیای الهی آرزوی درک حضور او را داشتند...



رسول گرامی اسلام(ص) در طول بیست و سه سال زندگی مبارک برای ترویج و تبلیغ این دین مقدس رنج ها و زحمات فراوانی را متحمل شدند تا این که انسان در بند جاهلیت را از پرتگاه مخوف جهل و جمود و خمود و رکود و ذلت بت پرستی نجات و آنان را به ساحل آرام سعادت و خوش بختی رسانده و به مقام خلیفه الهی برساند و لهذا آن چه که با رنج فراوان به دست آمده بود باید باقی می ماند و آن چه که خدای رحمن اراده فرموده است باید جاری و ساری گردد و از این جهت رسول اکرم(ص) در روز پنج شنبه هجدهم ذی الحجه در راه بازگشت به مدینه در صحرای جحفه و در کنار غدیرخم فرمان داد تا از جهاز شتران، منبری بر پا کردند و آن گاه در جمع مردم حج گزار بر بالای منبر رفت و پس از ادای سخنانی کوتاه امام علی(ع) را فراخواند و دست وی را گرفت و با صدای رسا فرمودند: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» و دراین حال فرشته حامل وحی نازل شد و از سوی خداوند بشارت داد که امروز دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم.

همگان برای تبریک به سوی علی(ع) شتافتند تا این که «حسان بن ثابت» شعر رسول خدا(ص) برخاست و سرود:

ینادیهم یوم الغدیر نبیهم

بخم فاسمع بالرسول منادیا

(پیامبر عزیز خدا در روز غدیرخم آنها را صدا کرد و با چه آوازرسایی فرمودند که آیا همگی شنیدید؟)

یقول فمن مولاکم و ولیکم؟ فقالوا ولم یبدوا هناک التعامیا

(فرمودند: مولا و ولی شما کیست؟ همگی به صراحت گفتند)

الهک مولانا و انت ولینا

و لم ترمنا فی الولایه عاصیا

(خدای تو مولای ماست و تو ولی ما هستی و در این مورد از ما هیچ عصیان ندیده ای)

فقال له قم یا علی(ع) فاننی

رضیتک من بعدی اماما و هادیا

(دراین وقت به علی فرمودند: ای علی(ع) برخیز که من تو را به امر خدا به امامت و رهبری برگزیدم)

فمن کنت مولاه فهذا ولیه

فکونوا له انصار صدق موالیا

(پس هرکس را که من مولای اویم پس این مرد ولی اوست، پس یاران با وفایی برای او باشید و دوست دار).

و این گونه بود که نخستین شعر درباره واقعه سرنوشت ساز غدیرخم سروده شد که امروز در کنار روایات فراوانی که به دست ما رسیده است، اهمیت و ارجمندی این رویداد را دلالت می کند.

نگاهی گذرا به دو اوین شاعران فارسی زبان مؤید این است که غدیر و ولایت مولا علی(ع)، از نظرگاه شاعران دور نمانده است و چه بسیارند اشعاری که علاوه بر ارزش ادبی و هنری، از آن جا که برخاسته از عمق عشق، ایمان و خلوص شاعران است از جایگاه رفیعی برخوردارند.

و به راستی که باید راز کثرت شعر شاعران فارسی گوی را درخصوص این واقعه عظیم، اهمیت و شکوهمندی این رویداد بزرگ اسلام و حیات بشری دانست که الحق پس از واقعه بعثت رسول خاتم(ص) برترین رویداد تاریخ اسلام و انسان است.

دراین مقال به نمونه هایی از عشق و ارادت شاعران فارسی زبان به مولای متقیان و امام عارفان علی بن ابی طالب(ع)، و توجه ویژه آن ها به رویداد غدیر اشاره می گردد.

¤ منوچهری دامغانی

آهنی در کف چو مرد غدیر خم

به کتف بازفکنده سرهم دوگم

¤ حکیم ناصر خسرو قبادیانی

بنگر که خلق را به که داد و چگونه گفت

روزی که خطبه کرد نبی بر سر غدیر

دست علی گرفت و بدو داد جای خویش

گر دست او گرفت جز از دست او مگیر

¤ سنایی غزنوی

هم نبی را وصی و هم داماد

جان پیغمبر از جمالش شاد

نایب مصطفی به روز غدیر

کرده در شرع خود مر او را میر

خوانده در دین و ملک مختارش

هم در علم و هم علمدارش

¤ سوزنی سمرقندی

نگر که دست که بگرفت مصطفی به غدیر

که را امام خواند و فخر وزین همام

امام آن که خدای بزرگ به روز غدیر

به فضل کرد به نزدیک مصطفی پیغام

¤ عطار نیشابوری

چون که او برگشت از حج الوداع

در غدیرخم مکان کرد آن مطاع

جبرئیل از حضرت عزت رسید

نزل از حضرت به پیش او کشید.

پیش او از پیش حق آورد پیک

آیه یا ایها بلغ الیک

¤ ابن یمین

آن را که پیشوای دو عالم علی بود

نزد خدا منزلتی بس علی بود

هرکه مومن است به فرمان مصطفی

مولاش اگر عناد نداردعلی بود

¤ عاشق اصفهانی

آن را که حاصل گشت از وی دین ایزد درکمال

چون به نص مصطفی مخصوص شد روز غدیر

¤ قا آنی شیرازی

همچو احمد پای تا سرگوش باید شد تو را

تا توانی امتثال حکم داور داشتن

امر حق فوری است باید مصطفی روز غدیر

از جهاز اشتران ناچار منبر داشتن

¤ سروش اصفهانی

از خلد فراز آمد عید وصی خم

شادند این عید نوآیین همه مردم

امروز نهاد ایزد منت برسرما

بر خوان ز نبی آیت اتممت علیکم

امروز نبی داد سزا را برسزاوار

در زیر قبایل شده پهنای زمین گم

دست وصی حق بگرفت و برافراشت

چون چشمه خورشیدکه بر چرخ چهارم

¤ ملک الشعرای بهار

درغدیر خم خطاب آمد زحق بر مصطفی

تا علی را او ولی بر مهتر و وکهتر کند

¤ بابا افضل کاشانی

از بعد نبی امام خلق دو جهان

بالله علی است ثم بالله علی است

¤ نیما یوشیج

آن کس که ولایت تو را منکر شد

برتافت رخ از حقیقت و کافر شد

گرنور طریقی است باشد روشن

کز پرتو ذات مصطفی ظاهر شد

¤ شهریار تبریزی

اگر سنجند هر سهمی دراسلام

هر آن کو سهمگین ترحصه من

به غوغای غدیر خم ندیدند

به دست شه چو شاهینم نشیمن

نه با آن خطبه من کنت مولاه

علی را برد بر اعلی واعلن

¤ حافظ شیرازی

به دوستی نبی و ولی اساس نهاد

جهان و هرچه دراو هست خالق جبار

اگر نه ذات نبی و ولی بدی مقصود

جهان به کتم عدم خفته بدچو اول بار

نوشته بر در فردوس کاتبان قضا

نبی رسول و ولی عهد حیدرکرار

و درپایان باید گفت که غدیریه ها و اشعار مرتبط با ولایت حضرت امیر بسیار ناشماراست و چه بسیارند شاعرانی که از قالب های بلند شعر فارسی و همچون قصیده و مثنوی برای ابراز اندیشه و احساس خویش سود جسته اند که این موضوع نشانه حساسیت و اصرار شاعران بر ضبط دقیق این رویداد اشاره دارد. ضمن این که می توان گفت که سابقه سرودن اشعار غدیر از قرن چهارم هجری و نه آغاز رویش و زایش شعرفارسی است که با گذشت زمان روبه فزونی و ازدیاد نهاده است.


به همت: مريم پورمحمدي
مسؤول ارشد سايت
مسؤول انجمن آموزشگاه ادبيات
اختصاصي‌هاي سايت (دانلود برنامه ها، عكسها و پوسترها و مصاحبه‌هاي مجيد اخشابي)
ايميل: zendegi_khazan@yahoo.com
شناسه ياهو: zendegi_khazan
0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.