نگاهی به ادبیات آلمان www.majidakhshabi.com

در این مقاله قرار است نگاهی به ادبیات کشور آلمان بیندازیم و درباره نویسندگان آلمانی، به ویژه نویسنده هایی که به زبان آلمانی می نوشتند بنویسیم. نویسندگانی که در کشور ما طرفداران زیادی دارند. آلمان از همان اولش که اروپا وارد عصر روشنگری می شود، کشور فلسفه بوده است. هیچ کدام از کشورهای اروپای به گرد پای آلمان هم نمی رسند. به همین خاطر نویسنده های آلمانی همیشه دارای نگاه متفاوت تری نسبت به دیگر کشورها هستند...




● در ستایش سردی و سختی

ادبیات آلمان از همان اولش هم مثل رقیب های همیشگی اش انگلستان و فرانسه و ایتالیا مطرح بود. همیشه پر بود از شاعر و نویسنده، نویسندگانی که هر کدام در همان دوران دنیا را اندازه خودشان تکان داده بودند. در این میان یکی که هم چنان جاودانه است و هم چنان خوانش می شود «گوته» است. گوته یک جوری سعدی ادبیات آلمان است، نویسنده ای که خیلی زودتر از هم نسلان اش مدرنیته را درک کرد و درباره اش در «فاوست» دانشمندی که روحش را به شیطان می فروشد، نوشت. جالب است که فاوست نه جوان بود و نه اشراف زاده و نه زیبا! فاوست یک محقق میان سال بود. شخصیت اول یک داستان با این شکل و شمایل (مقایسه کنید به شخصیت های نمایش نامه های شکسپیر) نشان دهنده نگاه تیزبین گوته بود به بحرانی به نام صنعت، این به نظر من می شود اوج یک شاهکار هنری! اثری که از قرن هجده تا کنون هم چنان برای ما آشنا و قابل لمس است. در کنار گوته قطب ادبیات کلاسیک آلمان، نویسنده های آلمانی دیگری را هم سراغ داریم که ادبیات سرد و صنعتی و آن ها در همه جای جهان آشنا است.



● آلمان سال صفر

از آن تاریخ ناگهان به قرن بیستم جهش بزنیم. ادبیات آلمان در قرن بیستم برای خودش مولفه های مشخصی داشت. در این قرن علاوه بر خود آلمانی ها که نویسنده های بزرگی داشتند. در کشورهایی مثل اتریش و سوئد و رومانی هم نویسندگانی بودند که به زبان آلمانی می نوشتند و به همین خاطر کلی مطرح شدند. اول از نویسنده های آلمانی می گوییم و بعد به سراغ نویسندگان آلمانی زبان می رویم. در میان نویسندگان آلمانی از همه معروف تر برای ما ایرانی ها «برتولت برشت»، همه کاره ادبیات آلمان است. برشت در تمام جهان به عنوان نمایش نامه نویس مطرح است در صورتی که کلی داستان و شعر هم دارد؛ نوع دیالوگ نویسی برشت و هم چنین مکث هایی که در تکنیک نوشتنش داشت، دنیای ادبیات نمایشی را دگرگون کرد. برشت جزو نویسنده هایی بود که مخاطب عام برایش بسیار مهم بود. در همان دوران نویسندگان دیگری بودند مانند «توماس مان» که به شدت سخت می نوشتند. مان هم در ادبیات اصلا کم از برشت نمی آورد اما خواندن آثارش بسیار سخت است. مخصوصا شاهکارش «کوه جادو» آن قدر کند پیش می رود که حتما بعد از آن باید چند تا رمان شهری راحت و ساده خواند تا «کوه جادو» هضم شود. توماس مان و برشت دو قطب مهم ادبیات دوران خودشان بودند.

نویسندگانی که تاثیر بسیاری بر نویسندگان زمان خود و آینده گذاشتند. از نویسنده های کلاسیک آن دوران که بگذریم، می رسیم به نویسنده های قرن بیست و یکم که طرفداران بسیار زیادی هم دارند. از همه معروف تر در ایران «هاینریش بل» است. هاینریش بل برنده جایزه نوبل ادبیات. جزو معدود نویسنده های معاصر است که طرفداران بسیاری هم در تمام جهان دارد. «هاینریش بل» نویسنده آلمان غربی با رمان ها و داستان های که دارد جزو منتقدان سر سخت دیکتاتوری بود. «عقاید یک دلقک» و «سیمای زنی در دور دست» جزو شاهکارهای این نویسنده است. در کنار بل نویسنده دیگر معاصر آلمانی «گونترگراس» جزوه جنجالی ترین و تاثیرگذارترین نویسنده های معاصر جهان است. «طبل حلبی» شاهکار این نویسنده، داستان سربازی است که از جنگ به آسایشگاه روانی فرستاده شده است. گراس و بل در واقع بزرگ ترین نویسنده های معاصر ادبیات آلمان هستند. در کنار نام این نویسنده ها شخصیت های مثل «اووه تیم»، «الزه آیشنگر»، «زیگفرید لنتس»، «یورک بکر» و «پیتر هانکه» نیز از نویسنده های آلمانی شناخته شده در جهان هستند.



● آلمانی خوب

حالا برسیم به نویسنده هایی که در واقع به زبان آلمانی می نویسند ولی آلمانی نیستند. مطرح ترین این نویسنده ها «کافکا» بوده است. کافکا که در مجارستان متولد می شود و بعدها به اتریش می رود، زبان آلمانی را برای نوشتن انتخاب می کند. در کنار این نویسنده پر آوازه «الفریده یلینک» نویسنده اتریشی برنده جایزه نوبل هم به زبان آلمانی می نویسد. خانم یلینک اگرچه جزو نویسندگان زن تاثیرگذار قرن بیست و یکم است، اما به دلیل زبان انتقادی که درباره نژادپرستی دارد، طرفداران زیادی در کشور خودش ندارد. شاید بین یلینک و «هرتا مولر»، دیگر نویسنده زن برنده جایزه نوبل که اهل رومانی است و سال هاست در آلمان زندگی می کند، شباهت های بسیاری باشد. هر دو به نوعی از کشورشان رانده شده و به آلمان پناه آورده اند. در آخر هم «هرمان هسه» نویسنده سوئیسی که به زبان آلمانی می نوشت و در ایران طرفداران زیادی داشت. با نگاهی به این اسامی می شود گفت تعداد نویسنده های مطرحی که در طول قرن بیستم به زبان آلمانی می نوشتند، کم تر از خود نویسنده های آلمانی نیستند و شاید بعضی از آن ها از خود نویسنده های آلمانی در جهان مطرح تراند.


به همت: مريم پورمحمدي
مسؤول ارشد سايت
مسؤول انجمن آموزشگاه ادبيات
اختصاصي‌هاي سايت (دانلود برنامه ها، عكسها و پوسترها و مصاحبه‌هاي مجيد اخشابي)
ايميل: zendegi_khazan@yahoo.com
شناسه ياهو: zendegi_khazan

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.