نگاهی به مجموعه داستان «دنیا در آغوش من است»
نگاهی به مجموعه داستان «دنیا در آغوش من است»

نشر افکار این روزها انتشار مجموعه ای را به نام «قصه نو» آغاز کرده که در این مجموعه ها به انتشار داستان کوتاه و رمان پرداخته است. تاکنون پنج کتاب از این مجموعه چاپ شده و کتاب های دیگری نیز در راه است...



مجموعه داستان «دنیا در آغوش من است» نوشته «میثم نبی» چهارمین مجموعه از این سری کتاب است. این مجموعه شامل هفت داستان است که تقریبا با کمی اختلاف، همه داستان ها از یک سبک پیروی می کنند و فراز و فرود تکنیکی و ساختاری یا سبکی در آنها دیده نمی شود. در واقع مجموعه ای یک دست از نوع داستان نویسی رئالیسم جزءنگارانه.

در این نوع داستان ها ما با ماجراهایی واقعی سروکار داریم که این واقعیت های روزمره به صورت جزیی دیدن و موشکافانه بررسی کردن لحظات، رفتار و حالات بیان می شوند. چیزی که در این سبک بیش از همه خودش را نشان می دهد، واقعیت مستندی است که نویسنده به آن تکیه کرده و علاقه نشان می دهد. شاید زمان زیادی از تاریخ این نوع داستان ها بگذرد اما هستند نویسندگان بسیاری که همچنان از این نوع سبک برای نوشتن شان استفاده می کنند.

اما این نوع نوشته حسن ها و معایب خودش را دارد. «میثم نبی» در این مجموعه داستان روایت های سر راستی انتخاب کرده است و آنها را روایت می کند. این نوع روایتگری به خواننده این امکان را می دهد که ریز احوالات، تفکرها و مکان هایی که در داستان جریان دارد را به خوبی درک کند. یعنی تصویری تمام نما از یک رویداد نشان داده می شود. برای مثال به کل کتاب می توان رفرنس داد، بنابراین یک بخش از داستان «دنیا در آغوش من است» را می آورم.

«خمیازه ای کشید و با موهایی ژولیده و سیخ سیخ بلند شد و رفت سمت ساک ها. زیپ ساک سمت چپی را باز کرد، حوله آبی رنگش را از توی آن در آورد و رفت سمت حمام. اول دوش گرفت و بعد در حال آواز خواندن رفت جلو آینه و تیغ را روی صورتی که حالا با خمیر ریش سفید شده بود، سراند. بخار آینه درون حمام را دوباره پاک کرد و خیره شد. خمیر ریش، صورتش را مثل صورت پیرمردهایی که ریش سفیدی به نرمی پشمک داشتند، کرده بود. ابروها را هم که سفید کرد، درست شد شبیه همان. » (ص ۴۸)

در این تکه از داستان تمام کارهایی که هر کس می تواند انجام دهد، دقیق توضیح داده می شود. البته در یک تعریف می شود گفت این رسالت یک داستان است. داستان با وجود ژانری مثل نمایشنامه، ژانری توصیفی است. این شاید مهم ترین وجه تمایز داستان و نمایشنامه باشد. داستان برای شما توصیف خواهد کرد اما نمایشنامه به شما «نشان» خواهد داد.

شاید در این قسمت «میثم نبی» در این داستان ها این رسالت داستان نویسی را به خوبی انجام داده است. داستان هایی توصیفی با رنگمایه ای رئالیستی و جزءنگارانه که به همه احوالات یک شخصیت یا مکان و... توجه نشان می دهد.

اما نکته ای که در این جزءنگاری از بین رفته و پوشیده مانده، شاید حضور اتفاق در داستان است. در این داستان ها اتفاق حذف شده است. در این نوع نگاه جزء محور هنگامی که به حال و احوال شخصیت ها یا مکان ها توجه نشان داده می شود، خطر فراموش شدن اصل داستان پردازی نیز مشاهده می شود. یعنی قصه ممکن است رنگ قصه بودن خودش را لابه لای جزییات از دست بدهد. خطری که نمایشنامه از آن فرار کرده است به دلیل غیرتوصیفی بودن نمایشنامه، نمایشنامه نویس مجبور به توصیف حالات و احوال شخصیت ها نیست و بیشتر می خواهد عمل ها و اتفاقات را نشان بدهد. بنابراین اتفاق مهم می شود و رنگ می گیرد، درحالی که در داستان خطر از بین رفتن یا کم رنگ شدن اتفاق، عمل، حادثه و درگیری هست.

در این داستان ها «میثم نبی» از زندگی کاملا روزمره استفاده کرده، این استفاده در داستان نبی، عنصر اتفاق را کم رنگ کرده است اما چیزی که برجستگی بیشتری در داستان ها دارد، جزییات زندگی روزمره است که حقیقتا «میثم نبی» به خوبی نشان داده که در این نوع نوشتن و توجه به جزییات، مهارت دارد. این نوع روایت ممکن است در برخی جاها عنصر قصه پردازی را کم رنگ کند. در داستان های «سولولوگ های آقای هنرپیشه»، «دنیا در آغوش من است» و «سارای سرزمین دور» ما با قصه های پررنگ تری نسبت به داستان های دیگر این مجموعه روبه رو هستیم.

«من از آذری چیزی نمی فهمم رحمان. اما هربار که می خوانی تصویر دختری از ایل را با روسری رنگی در مقابل چشمم مجسم می کنی و من به تصویر خیالی دختری می اندیشم که شبیه مونالیزا بر صورتم لبخند می زند. زخم سارا توی صدای تو است، تو مردی و خبر نداری اما من این زخم های زنانه را خوب می شناسم. حتی اگر بین اینجا و محل وقوع آن حادثه کیلومترها و قرن ها فاصله باشد و من از افسانه های کوهستان های برفی همیشه سردتان هم چیزی ندانم، باز فرقی نمی کند. هر بار که می خوانی سارا دوباره جان می گیرد و انگار که بخواهد چیزی بگوید و نتواند، با چشم های خیره نگاهم می کند.» (پشت جلد – داستان سارای سرزمین دور)

شاید تمام داستان های این مجموعه از یک نوع رفتار داستان تبعیت می کنند اما اختلاف هایی نیز با هم دارند که داستان ها را از یک دستی بیرون می آورند. یکی از داستان های متفاوت این مجموعه «آقا جون» است. این داستان کمی متفاوت تر است از باقی مجموعه. فضایی که در این داستان شکل می گیرد به غیر از کلیت سبکی مجموعه نوعی طنز شیرین نیز در آن می بینیم. نوعی درگیری «آقا جون» قصه با پیرزنی که توی رادیو او را متوجه می کند که امروز روز تولدش است. فضای رئال داستان کمی شکسته می شود اما در نوع روایت همچنان از قانون رئال استفاده می شود. کمی در این داستان فضای رئال شکسته شده اما رئالیسم فراموش نشده است، یعنی قرار است اگر «میثم نبی» داستانی غیرواقعیت محور بنویسد، اصول رئالیسم را از یاد نخواهد برد. این مساله در داستان آخر مجموعه «سارای سرزمین دور» نیز هست. یعنی داستان در عین حالی که شکست های زمانی در آن می بینیم اما هنوز داستان رئال باقی می ماند و به قانون خود وفادار است.


به همت: مريم پورمحمدي

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.