book

اولين داستانهاي کوتاه فارسي در ايران 

محمد علي جمال‌زاده متولد 1274 شمسي نخستين ايراني است که با نيت و قصد آگاهانه و با ترکيبي داستاني و نه مقاله اي، به نوشتن پرداخت و اولين داستان‌هاي کوتاه فارسي را به وجود آورد. اولين مجموعه داستان جمالزاده، يکي بود يکي نبود را سرآغاز ادبيات واقع‌گري ايران دانسته‌اند. اين مجموعه شامل شش داستان است که طي سالهاي 1293 تا 1300 نوشته شده‌اند. جمال‌زاده در هر داستان با نثري شيرين به تصوير يک تيپ اجتماعي پرداخت و کهنه‌پرستي و رخوت اجتماعي را با طنزي سرشار از غم توصيف کرد. او کوشيد زبان داستان را به زبان محاوره نزديک کند، اما اغلب گرفتار پرگويي مي‌شود و به انشانويسي مي‌پردازد. داستان‌هاي يکي بود يکي نبود را به خاطر زبان شيرين و طنز برنده‌شان مي‌توان در حد ادبيات مشروطه دانست. جمال‌زاده در نخستين داستان‌هايش موفق مي‌شود آواي مردمي را که زمزمه‌شان در شيهه‌ي اسب‌ها و چکاچک شمشير سرداران رمان‌هاي تاريخي و آه و ناله‌هاي اخلاقي ناقلان رمان‌هاي اجتماعي اوليه گم شده بود، منعکس کند...



اولين رمان ايراني

براي يافتن نخستين رمان ايراني بايد به سال 1253 ه. ش بازگشت، سالي که "ستارگان فريب خورده"، حکايت يوسف شاه، نوشته‌ي م.ف. آخوندزاده (1257 - 1191) را ميرزا‌جعفر قراجه‌داغي به فارسي برمي‌گرداند. اين داستان در حقيقت يک رمان کوتاه تاريخي است، زيرا ماجراهايش در زمان شاه عباس صفوي رخ مي‌دهد. آخوندزاده، پرورده‌ي محيط پر‌تحرک تفليس و متأثر از واقع‌گرايي انتقادي روسيه، اولين رمان ايراني را بـه زبـــان تــرکـي مي‌نويسد.

 اولين دائرةالمعارف فارسي به سبک نوين

اولين دائرةالمعارف فارسي نوين و به سبک دائرةالمعارف‌هاي جديد و معروف و معتبر ممالک مغرب زمين، دائرةالمعارف فارسي معروف به "دائرةالمعارف مصاحب" است. تحقيق و تأليف و تدوين دائرةالمعارف فارسي از سال 1335 بر اساس دائرةالمعارف کوچک يک جلدي "کلمبيا وايکنيگ" (چاپ نيويورک، 1953) به سرپرستي "دکتر غلامحسين مصاحب" شروع شد. طرح اوليه کار اين بود که دائرةالمعارف کلمبيا وايکنيگ به زبان فارسي ترجمه و بعضي از مقالات آن اسقاط و به جاي آن‌ها مقالاتي در باب مطالب مورد نياز ايرانيان و ساير فارسي زبانان درج شود. ولي از همان اوايل کار معلوم شد که حاصل طرح اوليه جوابگوي احتياجات کنوني فارسي زبانان نخواهد بود. بدين جهت، کار فراهم ساختن دائرةالمعارف فارسي، چندي بعد از آغاز آن از صورت ترجمه خارج شد و جنبه‌ي تأليف و در بسياري از موضوع‌ها، جنبه‌ي تحقيق يافت و سرانجام اين دائرةالمعارف در دو جلد و در 3571 صفحه چاپ و منتشر شد.
لازم به توضيح است که در بين مسلمين (ايران و ساير مناطق دنياي اسلام)، تأليف کتاب‌هاي جامع مشتمل بر مسائل و مباحث علوم و فنون مختلف سابقه‌ي نسبتاً مفصل دارد؛ چنان‌که مفاتيح العلوم "خوارزمي"، جامع ستيني "فخر رازي"، درةالتاج "قطب الدين شيرازي" و نفايس الفنون "آملي"، هر يک به وجهي نوعي دائرةالمعارف به شمار آيند؛ و کشاف اصطلاحات‌الفنون "تهانوي" به حق شايسته‌ي اين عنوان بود. نيز معجم البلدان خوارزمشاهي.

اولين رمان تاريخي ايران

اولين رمان تاريخي ايران را "محمد باقر ميرزا خسروي" (1298 - 1226) با عنوان شمس و طغرا در سه جلد به قلم آورد که در نوع خود اثري است در خور توجه و خواندني.
خسروي نخستين رمان تاريخي فارسي (شمس و طغرا) را در سال 1287 نوشت و در آن دور
ه‌ي آشفته‌ حمله‌ي مغول به ايران را ترسيم کرد.
با اين‌که زمينه اثر تاريخي است، اما خسروي مي‌کوشد روايت عاشقانه و گيرا، پر از ماجراهاي هيجان‌آفرين پديد آورد. شمس و طغرا در سه جلد و با نام شمس و طغرا، ماري و نيسي، و طغرل و هماست که به ترتيب در 23 شوال سال 1327، ربيع الثاني 1328 و 23 رجب همين سال پايان يافته است.
وقايع داستان مربوط است به دوره‌اي 24 ساله از قرن هفتم هجري و عهد حکومت «آبش خاتون»، آخرين اتابک از سلسله‌ي سلغريان و دختر اتابک «سعد بن ابوبکر» در فارس. اين سال‌ها مصادف بود با روزگار فرمانروايي «آباقاخان» و «احمد تکوار» و «ارغوان» از ايلخانان مغول.

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.