ادبي: داستانهاي تخيلي

20 اردیبهشت 1390   maryam.pourmohammadi   گنجینه ادبی, مقالات ادبی   0 نظر   866 بازدید   |

داستانهای تخیلی
دوران نوجوانی ما با شروع سری کتاب های هری پاتر بود. هر سال یکی از شمار ه هایش چاپ می شد. داستان ترجمه های مختلف و خواندن شبانه روزی این کتاب تجربه بیاد ماندنی بود. نسل ما یک جورهایی با هری پاتر بزرگ شد. وقتی به نسل نوجوان الان نگاه می کنیم، تفاوت زیادی با ما ندارند، شاید تب هری پاتر خوابیده باشد، اما همچنان کتاب های علمی تخیلی یا عالم رویا پرخواننده ترین کتاب های این سن و سال است. این بار قرار است درباره همین صحبت کنیم، یعنی ادبیات فیکشن در جهان و تاریخ آن ...



● دور دنیا در هشتاد روز

زمانی که «ژول ورن» داستان هایش را می نوشت. اروپا این مرد را یکی از بزرگ ترین رویا پردازان جهان می شناخت. «سفر به مرکز زمین»، «بیست هزار فرسنگ زیر آب»، «از زمین تا ماه». البته که ادبیات علمی تخیلی قرن ۱۸ برای ما انسان های قرن بیست و یکمی واقعیت صرف است. این جنس ادبیات همیشه در طول تاریخ طرفدارهای عجیب و غریبی داشته و شاید یک جورهایی وسیله ای بود برای کشف راه های جدید علم و دانش. اصلا تمام این کاراکترهای دوست داشتنی «تن تن» و «بت من» و «سوپر من» همه از جنس همین ادبیات فیکشن هستند. قهرمان های افسانه ای بچه ها و نوجوان ها در قرن گذشته. از یک نگاه این ادبیات زیاد جدی گرفته نمی شد. در هیچ جای دنیا (به جز آمریکا) چون هم با قشر عام روبه رو بود و هم مخاطب نوجوانش پی گیر این داستان ها بودند، همین باعث می شد داستان نویس های تخیلی اش در کنار پلیسی نویس ها جزو پولدارترین و معروف ترین نویسنده ها باشند.



● خلاقانه

و اما برسیم به خلاقیت صرف. فکر نمی کنم کسی پیدا بشود که «ارباب حلقه ها» را ندیده باشد. حتما فکر می کنید داستان نویس این کتاب هم کسی مانند «جی کی رولینگ» است که از روی ناچاری شروع به نوشتن این داستان کرده و بعد از آن یک هو دیده که این کاره است و جلدهای بعدیش را نوشته و الان هم بعد از نوشتن این ۳ جلد به خودش مرخصی داده و با فروش رمانش دارد شاهانه زندگی می کند!؟

ولی خوب است بدانید ماجرای نویسنده ارباب حلقه ها کاملا متفاوت است. «جی. تالکین» استاد ادبیات زبان انگلیسی آکسفورد بوده است. فکر کنید، این تالکین عجیب و غریب به جایی این که مانند بقیه دایناسورهای آسکفورد چند کتاب تخصصی درباره شکسپیر و شاعران اثر باروک بنویسد، که کتابش را فقط خودش بفهمد و یکسری استاد قبل از جنگ جهانی دوم و تا دوران بازنشستگی اش را در جنوب انگلستان به جلسات و کنفرانس های متعدد درباره ادبیات کلاسیک دنیا بگذراند و هرچه بد و بیراه می خواهد به این نویسنده های جدید بدهد و بگوید که این نویسنده ها اصلا سواد ندارد و از این جور حرف ها. اما این کار را نکرد، او نشست ارباب حلقه ها را نوشت! و کلی آدم و موجودات عجیب و غریب در آن دنیای ادبیاتش خلق و عده زیادی را هم عاشق خودش کرد.



● کودک درون

جالب است که بدانید در بین این نویسنده های تخیلی نویس که خیلی از منتقدان این نویسنده ها را در دسته نویسنده های عامه پسند تقسیم بندی می کنند، بر عکس دیگر شاخه های ادبیات عامه پسند یعنی داستان های پلیسی یا رمان های عاشقانه، اکثرا از تحصیلات بالای برخوردار بودند و انسان های فرهیخته ای به حساب می آمدند. بر عکس رمان عاشقی نویس ها و پلیسی نویس ها که معمولا رتبه بالایی در اجتماع نداشتند، این فیکشن نویس ها به قول ما کودک درون باحالی داشتند که در واقع همین کودک درون بود که برای شان رویاهایی بکر و دست نیافتنی در داستان های شان می ساخت. شاید معروف ترین همین ها نمایش نامه «پیترپن» باشد. «جمیز ماتیو بری» نویسنده پیترپن همیشه از سوی خانواده اش سرزنش می شد که دنیایی که در آن زندگی می کند دنیایی بچه گانه ست. اما زمانی که پیترپن را نوشت به همه نشان داد که همین دنیای کودکانه است که می شود از درونش جهان های بکر را ساخت.



● آلیس در سرزمین عجایب

گاهی اوقات هم داستان های فیکشن به همین سادگی که ما فکر می کنیم نیست. گاهی همین داستان های سرگرم کننده تئوری های سیاسی و فلسفی آن زمان را به تصویر می کشند، مثلا داستان «سفرهای گالیور» یکی از همین نمونه هاست. سفرهای گالیور در واقع اولین رمان سیاسی تاریخ ادبیات است، چون گالیور از کشور کوتوله ها به کشور غول ها می رفت و هر کدام از این جهان ها برای خودشان قوانینی داشتند. همه چیز در این داستان کلاسیک سمبولی از جامعه شناسی و کشورداری آن دوران بود. یکی از شاهکارهای به یاد ماندنی این نوع ادبیات، «آلیس در سرزمین اسرارآمیز» است. این داستان که از رویش ده ها فیلم ساخته شده و همه ما تا حدودی می شود گفت که داستانش را حفظ هستیم، یکی از معروف ترین و محبوب ترین آثار ادبی دنیاست. داستانی ساده اما با روایتی عجیب، دختری که خرگوشی را دنبال می کند و درون چاله می افتد و با معجونی کوچک و بزرگ می شود. شاید پایه تمام ادبیات سورئالیسم همین داستان باشد.



● جنگاوران اختر ناو

همان طور که گفتیم این نویسنده های علمی تخیلی بر خلاف نظر ما نوابغی بودند. شاید «اودیسه فضایی» را نخوانده باشید ولی حتما فیلمش را دیدید، یکی از شاهکارهای مسلم تاریخ سینماست. این فیلم بر اساس داستانی به همین نام توسط «آرتور سی کلارک» نوشته شده بود. سی کلارک که یک فیزیک دان محقق است. در کنار رمان های علمی تخیلی کلی مقاله علمی درباره فیزیک و نجوم داشته و سال ها در ناسا کار می کرده. جالب است بدانید که «آیزاک آسیموف» معروف و «رابرت آنسون هاین لاین» هم وضعیتی تقریبا شبیه آرتور سی کلارک داشته اند.

پس دیدید که ادبیات فیکشن تنها برای سرگرم کردن نیست و سال هاست که مهم ترین دغدغه های بشری به همین زبان گفته می شود از «ادیپ شهریار» سوفوکل بگیرید تا داستان های «جی جی بارالد» نویسنده معاصر. همین تخیل صرف است که دری می شود برای نگاه به جهان واقعیت امروز.



به همت: مريم پورمحمدي

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.