نعوذ بالله از آن آب رنگ آتش فعل
در جنگها چگونه اثري نمايم؟ و هرگاه که از اين اسباب بي بهره شدم و عزيزان و معينان را باطل کردم از ملک و زندگاني چه لذت يابم؟ که فراق عزيزان کاري دشوار و شربتي بدگوار است، و کفايت مهمات و تمشيت اشغال بي يار و خدمتگار سعيي باطل و نهمتي متعذر (دشوار نزديك به غيرممكن) است.
در جمله، ذکر فکرت ملک شايع شد. بلار وزير اندشيد که اگر در استکشاف آن ابتدا کنم از رسم بندگي دور افتد، و اگر اهمالي ورزم ملايم اخلاص نباشد. پس بنزديک ايران دخت رفت و گفت:چنين حالي افتاده است و از آن روز که من در خدمت ملک آمده ام تا اين غايت هيچيز از من مطوي (درپيچيده و درنورديده) نداشته است، و در خرد و بزرگ اعمال بي مشاورت من خوض کردن جايز نشمرده ست، و يک دو کرت براهمه را طلبيده ست و مفاوضتي پيوسته و اکنون خلوتي کرده ست و متفکر و رنجور نشسته، و تو امروز ملکه روزگاري و پناه لشکر و رعيت، و پس از رحمت و عاطفت ملک عنايت و شفقت تو باشد؛ مي ترسم از آنچه آن طراران او را بر کاري تحريض (برانگيختن و واداشتن) کنند که اواخر آن بحسرت و ندامت کشد. ترا پيش بايد رفت و واقعه معلوم گردانيد و مرا اعلام داد تا تدبيري کنم.
ايران دخت گفت: ميان من و ملک عتابي رفته است. بلار گفت: پوشيده نماندکه چون ملک متفکر باشد خدمتگاران بستاخي (گستاخي) نيارند کرد؛ جز کار تو نيست، و من بار ها از ملک شنوده ام که هرگاه ايران دخت پيش من آيد اگرچه در اندوهي باشم شاد گردم. برو اين کار بکن و منت بزرگ برکافه خدم و حشم متوجه گردان و نعمتي عظيم خلق را ارزاني دار.
ايران دخت پيش ملک رفت و شرط خدمت بجاي آورد و گفت:موجب فکرت چيست؟ و آنچه ازيرا همه ملعون شنوده اي بندگان را اعلام فرماي تا موافقت نمايند، که يکي از شرايط بندگي آنست که در همه معاني مشارکت طلبيده شود، و ميان غم و شادي و محبوب و مکروه فرق کرده نيايد. ملک فرمود که: نشايد پرسيد از چيزي که اگر بيان کنند رنجور گرد ي. لاتسالوا عن اشياء ان تبد لکم تسوکم. (مپرسيد از چيزهايي كه اگر پديد كنند بر شما بد افتد شما را)
ايران دخت گفت:مباد که شاه باضطرار بايد بود، و اگر، والعياذ بالله، غمي حادث گردد عزيمت مردان در ملازمت سيرت ثبات و محافظت سنت صبر تقديم فرمايد، چه راي روشن او را مقرر است که جزع رنج را زيادت کند، که المصيبة للصابر واحدة و للجازع اثنان. (بلاي رسنده شكيبا را يكي باشد و ناشكيبا را دو باشد) و نيز از اسباب امکان و مقدرت چيزي قاصر نيست که بدان تاويل غمگين شايد بود:هر آفت و هر مشغولي که تازه شود دفع آن ساخته است و مهيا.
هم گنج داري هم خدم بيرون از جه از کتم عدم.
برفرق فرقد نه قدم بر بام عالم زن علم
انجم فرو روب از فلک عصمت فروشوي از ملک
بر زن سما را بر سمک انداز در کتم عدم
و پادشاه موفق آنست که چون مهمي حادث گردد و جه تدارک آن بر کمال خرد و حصافت او پوشيده نگردد و طريق تلافي آن پيش رائد فکرت او مشتبه نماند، و المرء يعجز لا المحالة. (مرد عاجز مي شود ولي چاره نه) و تفصي (از تنگي و دشواري بيرون آمدن) از چنين حوادث و دفع آن جز بعقل و ثبات و خرد و وقار ممکن نشود.
ملک گفت:اگر آنچه براهمه مي گويند برکوه گويند و آن بشارت (به جهت خبر بد از راه طنز به كار برده شده) بگوش روزگار رسانند اطراف کوه از هم جدا گردد و روي روز روشن سياه شود.
و تو نيز در تفحص الحاح منماي که رنجور گردي اگر بشنوي. آن ملاعين صواب است ديده اند که ترا و پسر را و تمامي بندگان مخلص را و پيل سپيد و ديگر پيلان را و جمازه بختي را جمله:ببايد کشت تا شر خوابي که ديده ام دفع شود.
ايران دخت از آنجا که زيرکي او بود، چون اين فصل بشنود خود را از جاي نبرد و گفت:هون عليک و لا تشفق. (بر خود اسان گردان و مهربان باش) تا ذات بزرگوار بر جاي است زن و فرزند کم نيايد و تا ملک مستقيم باشد بخدمتگار و تجمل فروماندگي نباشد.
اما چون شر اين خواب مدفوع گردد و خاطر پادشاه از اين فکرت فارغ آيد بيش بر آن جماعت اعتماد نبايد کرد، خاصه در آنچه جانوري باطل خواهد شد، چه خون ريختن کاري صعب است و بي تامل در آن شرع پيوستن عاقبتي وخيم دارد، و پشيماني و حسرت دران مفيد نباشد، چه گذشته را بازنتوان آورد و کشته را زنده نتوان کرد.
و ملک را اين ياد مي بايد داشت که همه براهمه او را دوست ندارند، و اگر چه درعلم خوضي پيوسته اند بدان دالت هرگز سزاوار امانت نگردند و شايان تدبير و مشورت نشوند، که بدگوهر لئيم بهيچ پيرايه جمال نگيرد و علم و مال او را بزينت وفا و کرم آراسته نگرداند.اگر در ترشيح او سعي رود همچنان باشد که سگ را طوق مرصع فرمايند و خسته خرما را در زر گيرند. قال النبي صلي الله عليه و سلم: واضع العلم في غير اهله کمعلق الجوهر واللوءلو علي الخنازير. (نهنده دانش در نااهلش مانند آويزنده گوهر و مرواريدي است بر خوگان)
هر عصايي نه اژدها باشد
هرگياهي نه کيميا باشد

ادامه دارد....

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.