ضرب‌المثل‌هایی که اشتباه بیان می‌شوند!

 


امروز می‌پردازیم به اشتباهات رایجی که مردم در بیان برخی از ضرب‌المثل‌ها و واژگان دارند، باشد که اصلاح کنیم!

درد دل/ درد و دل
ما دردی را که در دل داریم، با دوستی در میان می گذاریم. «درد دل» از نظر دستوری، اضافه تخصیصی است؛ یعنی دردی که در دل داریم و مخصوص دل است. از این رو: عبارت «درد دل کردن» درست است نه «درد و دل کردن»


کج دار و مریز/ کج دار و مریض
عبارت« کج دار و مریز» یعنی مثلا لیوان را به گونه ای کج نگه دار که آب داخل آن نریزد. این عبارت کنایه از با احتیاط کار کردن، برابر با کنایه ی: «دست به عصا راه رفتن». و یا در مواردی کنایه از میانه روی کردن است. چنان که می گویند: فلانی کج دار و مریز رفتار می کند. از این رو کج دار و مریض درست نیست.

منسوب به خیام:
یارب توجمال آن مه مهرانگیز
آراسته‌ای به سنبل عنبربیز
پس حکم همی کنی که در وی منگر
این حکم چنان بود که کج دار و مریز


صحت خواب/ ساعت خواب
هنگامی که با دوستی روبه رو می شویم که تازه از خواب برخاسته است، باید گفت: «صحت خواب» نه «ساعت خواب». زیرا ما با گفتن عبارت نخست برای دوستمان خوابی خوش همراه با صحت وسلامت آرزو می کنیم چنانچه برای کسی که از حمام یا شنا بازگشته است، عبارت «صحت آب» بکار می بریم. درحالی که عبارت ساعت خواب یا ساعت آب که امروزه بسیاری بر زبان می آورند ، بی معناست.


جد و آبا/ جد و آباد 
گاهی مثلا در بین صحبت هایمان برای قسم خوردن می گوییم به جد و آبادم یا به جد و آبادت. آباد معنای آبادی و آبادانی دارد و در این اصطلاح هیچ جایگاهی برای آن قابل تصور نیست. آبا جمع اب است به معنی پدران که با جد ارتباط معنایی دارد.


زیر کاسه نیم کاسه ای ست/ کاسه ای زیر نیم کاسه است
گاهی به اتفاقی که در اطراف ما می افتد مشکوک می شویم. در این حالت می گوییم کاسه ای زیر نیم کاسه است. هیچ گاه زیر نیم کاسه نمی توان کاسه ای را جای داد. درست تر آن است که بگوییم زیر کاسه نیم کاسه ای ست.یعنی همان نیم کاسه ای که در نگاه اول پنهان و پوشیده است. مثل اتفاقی که می افتد ؛ اما ما به آن مشکوکیم ، چون احتمال می‌دهیم که پشت این اتفاق چیزی پنهان است و ما نمی دانیم.


گرگ بالان دیده/ گرگ باران دیده
معمولا به کسی که بسیار مقاوم است و از سختی های روزگار به آسانی عبور می کند می گوییم گرگ باران دیده. در حاشیه ی کتاب کلیله و دمنه ی تصحیح مجتبی مینوی در توضیح اصطلاح گرگ باران دیده خواندم گرگی که باران دیده باشد مزیتی برای او نیست. استاد مینوی واژه ی بالان را در این اصطلاح درست می داند. بالان یعنی دام. گرگی که بالان را تجربه کرده باشد مقاوم و استوار است نه باران.
منبع: shenasname.com
0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.