تاریخچه آتشکده یزد

24 فروردین 1399   soodabeh   مطالب و مقالات / گردشگری   0 نظر   110 بازدید   |

آتشکده، گونه‌ای از عبادتگاه‌های زرتشت است که در آن، آتش در جایگاه ویژه‌ای قرار گرفته و مهم‌ترین نیایش‌های دینی از جمله خواندن اوستا در آن و مقابل آتش انجام می‌شود. آتشکده یزد محل نگهداری آتشِ مقدس زرتشتی در شهر یزد و نیایشگاه زرتشتیان ساکن این شهر است.

آنها اغلب آیین‌های مذهبی، اعیاد، گردهمایی و سخنرانی‌های خود را در این مکان برگزار می‌کنند. با من در نابرو همراه باشید تا گشتی در آتشکده یزد داشته باشیم.

تاریخچه آتشکده یزد


آتش؛ مظهرِ پاکی
قبله‌گاه یا مرکز پرستش‌ زرتشتیان، نور و روشنایی است. همان‌طورکه مسلمانان به سمت کعبه نماز می‌خوانند و خدا را می‌پرستند، زرتشتیان هم در آتشکده به سوی نور آتش به پرستش اهورامزدا می‌پردازند. بنابراین می‌توان گفت زرتشتیان آتش‌پرست نیستند، بلکه آن‌ها آتش را مظهر پاکی و پرستش را شایسته خداوند (اهورامزدا) می‌دانند.

آداب روشن نگه‌داشتن آتش مقدس
مانند همه مکان‌های مذهبی ادیان مختلف، برای ورود به این نیایشگاه هم باید آداب مختلفی را رعایت کنید. به‌عنوان مثال مردان باید کلاه سفید به سر کنند. زنان هم باید با روسری سفید، لباس روشن و بدون کفش وارد این آتشکده یزد بشوند.

آتش مقدس این آتشکده در یک اتاق دور از تماس مستقیم با نور خورشید، درون مجمر برنزی بزرگی نگهداری می‌شوند. این آتش بالاتر از سطح زمین قرار گرفته است. مسئول روشن نگه‌داشتن آتش مقام هیربدی دارد. این فرد لباس سفید پوشیده و جلوی دهان خود را با پوششی می‌پوشاند.

او هرروز در چند نوبت قطعه چوبی خشک مانند چوب بادام یا زردآلو را در آتش انداخته و آن را روشن نگه می‌دارد. البته خاکستر حاصل از سوخت ارزش معنوی ندارد و هرزمان نیاز باشد آن را تخلیه می‌کنند.

بازدیدکنندگان می‌توانند این آتش را فقط از پشت شیشه ببینند؛ چراکه زرتشتیان معتقد هستند نفس‌های آدمی‌ نباید با آتش پاک تماس پیدا کند. روشن ماندن این آتش برای همه گردشگران جذاب است. آنها درحالی‌که از پشت شیشه، آتش را می‌بینند بوی آن را هم استشمام می‌کنند.

آتش ۱۵۰۰ ساله زرتشتیان
وَرهُرام یکی از سه آتش مقدس زرتشتی حساب می‌شود. این آتش از ترکیب ۱۶ آتش صنوف مختلف (نانوا، آهنگر، زرگر، چوپان و…) بوده و مانند یک پرچم است. به‌دلیل داشتن شان بالاتر، این آتش به نام ورهرام (پیروزی) خوانده می‌شود.

آتشی که در آتشکده یزد می‌سوزد، با قدمتی بیش از ۱۵۰۰ سال روشن مانده ‌است. این آتش مقدس، شعله‌ای از آتش ورهرام به‌شمار می‌آید که از آتشکده آذرفرنبغ در کاریان فارس به عَقدای یزد آورده شده است. این آتش مقدس درحدود ۷۰۰ سال آنجا روشن بود. به‌دلایل مختلفی در سال ۵۲۲ خورشیدی آتش را از عقدا به اردکان منتقل کردند.

آتش مقدس زرتشت نزدیک به ۳۰۰ سال هم در اردکان روشن بود. این آتش در سال ۸۵۲ خورشیدی به یزد برده شد. سپس سال‌های زیادی در غارها و روستاهای زرتشتی‌نشین یزد روشن نگه داشته شد.

در سال ۱۳۱۸ بعد از پایان ساخت بنای آتشکده یزد به درون آن برده شد و تا امروز پیوسته روشن مانده است. آتشکده یزد یکی از جاذبه های گردشگری یزد بوده و جذابیت بسیار زیادی برای گردشگران دارد.

تاریخچه آتشکده یزد


تاریخچه بنا
آتشکده یزد را به نام آتشکده بهرام یا ورهرام هم می‌خوانند. این آتشکده در زمینی به مساحت حدود 7000 مترمربع بنا شده است. البته این آتشکده هنگام ساخت بیرون شهر یزد قرار داشت.

در سال‌های بعد با توسعه شهر، این بنای تاریخی مرکز شهر قرار گرفت. ساخت بنای کنونی آتشکده یزد در آبان‌ ۱۳۱۳ با همت و سرمایه یک زرتشتی به نام همابائی آغاز شد. علاوه‌بر همابائی افرادی از خانواده امانت هم در ساخت این آتشکده همکاری داشتند.

جمشید امانت که سرپرستی و نظارت بر ساخت این بنا را به عهده داشت، در خاطرات خود نوشت «برای جلب‌توجه پارسیان هندوستان، پنج بار به آن دیار سفر کردم. سرانجام انجمن پارسیان هند هزینه ساخت آتشکده ورهرام یزد را پذیرفت.» کار ساخت بنا در سال ۱۳۱۸ به پایان رسید.

معماری پارسی و هخامنشی
آتشکده یزد در خیابان آیت‌الله‌کاشانی و در محله زرتشتیان یزد قرار گرفته است. این بنای تاریخی از میدان مارکار حدود ۶۰۰ متر فاصله دارد. در ساخت آتشکده دو ورودی غربی و شرقی برای آن درنظر گرفته شده است.

ورودی غربی ویژه بازدیدکنندگان و ورودی شرقی به زرتشتیان تعلق دارد. با گذر از درِ ورودی آتشکده، حوض آب دایره‌ای کل و حیاطی سرسبز با درختان سرو پیش چشمانتان خودنمایی می‌کند. زرتشتیان اعتقاد دارند نخستین بار زرتشت، سرو را از بهشت به زمین آورد. سرو در نگاه ایرانیان نمادی از زندگی، جاودانگی و استواری است.

بررسی‌های تاریخی و آثار باقی‌مانده نشان می‌دهد آتشکده‌ها معمولا بناهایی ساده و بدون تزیینات بوده‌اند. آتشکده یزد هم مانند سایر آتشکده‌ها ساختاری ساده دارد. البته در ساخت آتشکده یزد از معماری ساختمان آتشکده پارسیان هند و معماری تخت جمشید الهام گرفته شده است. ساختمان اصلی آتشکده روی سکویی بلندتر از سطح زمین قرار دارد. با گذر از 8 پله به درب ورودی آن خواهید رسید.

جلوی ساختمان اصلی آتشکده یزد ستون‌های سنگی قرار دارند. گفته می‌شود سنگ‌نگاره‌های موجود در این بنا هنر دست معماران اصفهان است. نگاره‌ فَروَهَر و ستون‌‌های سنگی آتشکده یزد، ظاهر بسیار زیبایی به آن بخشیده‌اند.

کاشی‌‌هایی از طرح نگاره فروهر بالای سردرِ ورودی هم اثری زیبا از کاشی‌‌کاران هنرمند یزدی است. داخل ساختمان آتشکده یزد هم روی دیوارها تصاویری از زرتشت و جمله‌‌هایی از اوستا وجود دارد. اتاق ویژه نگهداری از آتش مقدس وسط ساختمان است. اطراف آن هم اتاق‌های کوچک و بزرگ متعددی برای نماز و نیایش درنظر گرفته شده‌ است.

نگاره فَروَهَر بر پیشانی آتشکده
تصویر فروهر که از جاذبه‌های این بنا است، بر بالاترین جای آن قرار دارد. فروهر یکی از نیروهای معنوی است. زرتشتیان اعتقاد دارند فروهر پیش از انسان وجود داشته و پس از مرگ او، راهی عالم بالا شده و در آن‌جا جاودانه می‌شود.

فروهرِ هر فردی پیش از خلقت او در آن دنیا حاضر است و پس از خلقت انسا فرود آمده و با او همراه می‌شود. پس از مرگ هم فروهرِ هر انسان دوباره به جهان فروهری می‌رود.

نمایشگاه آیین های زرتشتی
یکی از جذاب‌ترین نکات بازدید از آتشکده یزد، آشنایی با فرهنگ و آداب و رسوم زرتشتی است. با ورود به این آتشکده سمت چپ نمایشگاهی از آیین‌های زرتشتی برگزار شده است. شما می‌توانید در این نمایشگاه با سبک زندگی زرتشتیان آشنا شوید.

ساختمان نمایشگاه پیش از این کاربری تالار و آب انبار داشت. این ساختمان که در طی سال‌های مختلف تخریب شد. بعدها در سال ۱۳۸۷ مهندس پرویز ورجاوند این بنا را بازسازی و به نمایشگاه تبدیل کرد. در گوشه‌ای از این نمایشگاه سفره عقد عروس و داماد چیده شده است.

در این بخش با مراسم گواه‌گیری (عقد) زرتشتیان آشنا می‌شوید. در بخش دیگری از این نمایشگاه سفره نوروزی و مراسم سدره‌پوشی را خواهید دید. کنار ماکت سفره‌های آیینی و عکس‌ها، تابلوهایی قرار دارد که اطلاعات جالبی از آن مراسم را ارائه می دهد.

شما در اینجا با تقویم زرتشتی آشنا می‌شوید و دلیل  اصطلاح «120 ساله شوید.» را می‌فهمید! در انتهای سالن نمایشگاه هم پله‌هایی شما را به آب انبار قدیمی هدایت می‌کند.

0
0
0
0 نفر

0 نظر

پیام سیستم
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.