راک ایرانی گونه ای از موسیقی راک است که در کشور ایران رواج دارد. موسیقی راک در ایران از اواخر دهه چهل خورشیدی و با ظهور خوانندگانی مانند کوروش یغمایی، فرهاد مهراد و فریدون فروغی رواج پیدا کرد لیکن پس از انقلاب فرهنگی دستکم در ظاهر امر به دست فراموشی سپرده شد.

موسیقی راک در ایرانموسیقی راک در ایران


منشاء موسیقی راک ایرانی
موسیقی راک ایرانی از «راک انگلیسی»، «راک آمریکایی» و سبک های اروپایی تأثیر گرفته است. در این نوع موسیقی نیز همانند بیشتر سبک های راک، گیتار الکتریک و گیتار بیس و درامز اصلی ترین سازها هستند.

در بعضی از گروه ها کیبورد نیز وظیفه تنظیم ریتم ها و سمپل ها را بر عهده دارد. اما نکته قابل توجه این است که به دلیل ایرانی بودن اجراکنندگان این موسیقی، انواع سازها و ریتم ها و لحن های ایرانی در بعضی از آهنگ های تولیدی وجود دارد. 

دهه چهل و پنجاه و سالهای پیش از انقلاب
در آن زمان موسیقی سنتی در میان مردم محبوب بود و موسیقی پاپ نیز با سرعت زیادی رو به گسترش و پیشرفت بود و به رقابت با سبک های غربی و آمریکایی در سطح ملی می پرداخت. همچنین به دلیل برپایی کنسرت خوانندگان غربی در ایران تبادل موسیقی و فرهنگ و هنر نیز میان ایران و سایر کشورها وجود داشت.

انقلاب ایران و سالهای پس از آن
از همان اولین سالهای پس از انقلاب، فعالیت هرگونه موسیقی ممنوع گردید؛ موسیقی پاپ غیر مجاز اعلام شده و به تبع آن سبک راک نیز اجازه فعالیت نیافت.

تنها نوع موسیقی که مجوز فعالیت داشت موسیقی سنتی و سرودهای انقلابی بود. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فیلترینگ بزرگی را در مقابل هرگونه موسیقی انجام می داد و به تبع آن بیشتر خوانندگان پیش از انقلاب به کشورهای دیگر مهاجرت کردند.

تنها تعداد انگشت شماری از خوانندگان پیش از انقلاب از ایران خارج نشدند که پیشگامان راک ایرانی نیز از جمله این افراد بودند. کوروش یغمایی، فرهاد و فریدون فروغی در کشور ماندند تا وزارت فرهنگ و ارشاد فعالیت آنها را ممنوع کند.

کوروش یغمایی تا 17 سال اجازه فعالیت نیافت، صدای فرهاد سالها پخش نشد و تنها یک آهنگ به نام «وحدت» از او پخش گردید که در وصف پیامبر اسلام بود و مضمونی انقلابی داشت. فریدون فروغی نیز وضعی مشابه و به مراتب سخت تر از دیگر همراهانش داشت. با این شرایط، دوران رکود و انزوای موسیقی راک ایرانی آغاز شد.

دهه 60 و اوایل دهه 70
در دهه 60 به دلیل وجود جو سیاسی و آغاز جنگ ایران و عراق هیچ حرکتی مبتنی بر زنده کردن راک ایرانی صورت نگرفت. انواع موسیقی همچنان در ممنوعیت به سر می بردند و تنها طنین موسیقی سنتی بود که مردم را با موسیقی همراه میکرد.

این جریان سبب شد تا موسیقی سنتی ایران پیشرفت چشمگیری داشته باشد. (نیازمند منبع) موسیقی پاپ در خارج از کشور و توسط خوانندگان پیش از انقلاب که به آمریکا مهاجرت کرده بودند فعالیت می کرد؛ اما همچنان راک ایرانی در رکود بی چون و چرا به سر می برد.

در این سالها فرهاد تلاش زیادی کرد تا با اجرا و ساخت ترانه هایی جدید و بازخوانی ترانه های قدیمی خود یاد راک را در دل مردم ایران زنده نگاه دارد؛ ولی باز هم سد محکمی به نام وزارت ارشاد وجود داشت.

در اوایل دهه 70 نیز وضع به همین ترتیب بود. تنها گروه راک ایرانی که در آن زمان فعالیت می کرد، گروه «کوچ» نام داشت. این گروه در آمریکا به ساخت و تنظیم آهنگ هایی در سبک کانتری مشغول بود.

در ایران نیز به طور محدود گروه ها و خوانندگان اندکی به فعالیت های زیرزمینی مشغول بودند، اما هنوز بستر مناسبی برای راک ایرانی آمده نشده بود. «کاوه یغمایی» از معدود خوانندگان راک ایرانی بود که در این سال ها با مجوز رسمی وزارت ارشاد فعالیت می کرد و حتی در سال 73 کنسرتی را برگزار کرد که نخستین کنسرت راک ایران پس از انقلاب لقب گرفت. 

اواخر دهه 70 دوباره زنده شدن راک ایرانی
در اواخر دهه 70 و با روی کار آمدن دولت اصلاحات، وزارت فرهنگ و ارشاد دولت وقت فرصتی طلایی به جامعه موسیقی ایران داد. موسیقی پاپ و راک پس از سالها انزوا دوباره شروع به فعالیت کردند و با سرعتی چشمگیر نسبت به گذشته در حال پیشرفت بودند.

در این سالها موسیقی راک پیشرفت زیادی کرد. گروه های زیادی در داخل کشور فعالیت می کردند، اما همچنان بسیاری از خوانندگان و گروه ها به فعالیت های زیر زمینی مشغول بودند.

هنوز دولت صراحتاً موسیقی راک را آزاد اعلام نکرده بود و این نوع موسیقی را با پاپ ادغام می کرد. هیچگاه جشنواره و کنسرتی از سوی دولت تحت عنوان موسیقی راک برگزار نشد.

تنها یک بار جشنواره ای با نام «جشنواره موسیقی پاپ ایران» برگزار گردید که کلیه خوانندگان پاپ آن زمان ایران در این جشنواره شرکت کردند. کاوه یغمایی و داریوش خواجه نوری نیز در این جشنواره حضور داشتند و آهنگ هایی را با سبک راک و تحت عنوان پاپ اجرا نمودند. وی موفق شد ستاره طلایی این جشنواره را از نظر «بهترین گروه» به خود اختصاص دهد.

در همین سالها جو تازه ای از موسیقی راک در میان جوانان ایرانی در حال شکل گیری بود. موسیقی «هوی متال» که زیر شاخه ای از موسیقی راک و جدا شده از سبک «هارد راک» می باشد، به سرعت در میان ایرانیان محبوب می شد و توجه جوانان ایرانی به انواع سبک های متال بیش از پیش در حال اوج گیری بود.

گروه های زیادی در این زمینه تشکیل شدند اما با سرسختی وزارت فرهنگ در مقابل این نوع موسیقی مواجه گشتند. هم اکنون موسیقی متال و زیر شاخه هایش از نظر دولت جمهوری اسلامی ممنوع و غیر مجاز است و برچسب موسیقی های منحرف و غیر اخلاقی بر آنها زده شده.

دولت ایران معتقد است این نوع موسیقی مهیج و روان گردان بوده و باعث انحراف اخلاقی جوانان ایرانی می شود. همچنین این دولت این موسیقی را در رده موسیقی های ممنوع و شیطان پرست جای داده و با هرگونه فعالیتی در این زمینه برخوردار می کند.

دهه 80 دوران طلایی راک ایرانی
دهه 80 خورشیدی دوران طلایی را برای موسیقی راک ایران به ارمغان آورد. در اوایل این دهه توجه جوانان ایرانی به این نوع موسیقی و زیر شاخه هایش بیش از پیش شدت گرفت و گروه های زیادی در این زمینه تشکیل شدند.

بعضی از این گروه ها و خوانندگان توانستند از وزارت ارشاد مجوز رسمی فعالیت دریافت کنند و تعدادی از آنان هنوز هم در ایران فعالیت می کنند. در این سالها کنسرت های زیادی در سطح کشور برگزار شد که بسیاری از آنان صورت زیر زمینی و تنها تعداد اندکی از این کنسرت ها با مجوز رسمی برگزار گردید.

توجه جوانان ایران به راک و زیر شاخه های آن بسیار زیاد شده بود. از گروه های فعال در این دهه می توان به کاوه یغمایی، اوهام، میرا، آویژه، بهنا، کیوسک، کتهمایان، 127، باراد، فرزاد گلپایگانی، ماوراء، اهورا، هامان، آوای مردمی، مرداب، هک، هادی پاکزاد، هومن اژدری، فرشید اعرابی، آگاه بهاری، هایپر نوا، آژیراک، خاک و...

بنیانگذاران راک ایران فرهاد و فریدون فروغی و حافظان نام آنان و موسیقی راک کاوه یغمایی و رضا یزدانی هستند.

کتاب موسیقی در ایران
نویسنده: سجاد فرهادی

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.