تأملی بر فیلم هایی با هزینه چند میلیاردی

مدتی است که بازار ساخت فیلم با بودجه میلیاردی در سینمای کشورمان داغ شده است. اگر تا چند سال پیش سخن گفتن از هزینه میلیاردی برای تولید یک فیلم، سهمگین و باور نکردنی بود، حالا به یک امر معمولی و متداول تبدیل شده و حتی عده ای این گونه سرمایه گذاری ها را معادلی برای ارزشیابی آثار می دانند. اما آیا به راستی چنین بودجه هایی مشکل گشای سینمای ما هستند و می توان با اختصاص میلیاردها تومان فیلم فاخر ساخت؟...
 




بدون شک در میان همه رشته ها و زمینه های هنری، سینما را باید اجتماعی ترین هنر دانست. اساسا تاریخ سینما با کار جمعی و گروهی شکل گرفته است. به همین دلیل هم بسیاری از کارشناسان و نظریه پردازهای این عرصه سینما را یک نهاد اجتماعی می دانند.

هر چند در این هنر خلاقیت فردی نقش مؤثری دارد و چه بسیار شاهکارهایی که حاصل نبوغ فرد بوده اند، اما واقعیت این است که هنر هفتم از بدو تأسیس تاکنون همواره بر پایه جمع پیش رفته و متحول شده است و اگر هم افراد در این زمینه کار شگفت انگیزی انجام داده اند حتما دارای پشتوانه ای گروهی و اجتماعی بوده است. حتی اختراع سینما نیز برخلاف بسیاری دیگر از پدیده ها حاصل زحمات گروهی بوده است. ادیسون در آمریکا، برادران لومیر در فرانسه، رابرت پل در انگلستان و... هر یک در شگل گیری هنر صنعت سینما نقش داشتند. از همان ابتدا نیز مجموعه ای از عوامل نظیر دفاتر تولید فیلم، تجار، دلال های سینمایی و مخاطب های سینما بودند که تاریخ سینما، موج ها و گرایش ها و سبک ها و ژانرها را شکل می دادند و متحول می کردند.

به همین دلیل هم مهم ترین ثروتی که یک فیلم سینمایی به آن احتیاج دارد، سرمایه اجتماعی است. برخلاف برخی رشته های هنری مانند آهنگسازی، نویسندگی، نقاشی، مجسمه سازی و... که هنرمند در خلوت و تنهایی خود آثارش را می آفریند، کار فیلم سازی الزاما یک کار گروهی است. به همین دلیل هم آثار موفق در این عرصه نتیجه گردهمایی یک گروه بزرگ و متخصص و همچنین تعامل خوب بین آن ها بوده است. چنین سرمایه ای نیز تنها با پشتوانه ای اعتقادی به وجود می آید. اگر عشق و ارادت به یک ارزش والا در کار نباشد، نمی توان همدلی گروهی و تأثیرگذاری اجتماعی را پدید آورد.

هم از این رو می توان با بودجه ای اندک و امکانات ناچیز اما با تکیه بر هم و غیرت گروهی و برخورداری از پشتوانه حمایت اجتماعی و مردمی آثار هنری بزرگ و جاودان ساخت. اما برعکس آن امکان پذیر نیست. به عنوان یک مصداق در زمینه تاثیر تعهد جمعی بر خلق آثار بزرگ، فیلم ماندگار «پیام» را می توان نام برد که در ایران به «محمد رسول الله(ص)»مشهور شده است. این فیلم نمونه یک کار گروهی همراه با همدلی برای خلق یک اثر جاودانه است.

تا آنجا که حتی گروه ساخت موسیقی این فیلم به سرپرستی موریس ژار برای یافتن تم و لحن مورد نظر خود ماه ها در کشورهای عربی و به ویژه اطراف مکه سپری می کردند. نتیجه این حمیت تیمی، پدید آمدن آهنگی است که نمایه هویت فیلم مذکور برای انتقال حس عظمت اسلام محسوب می شود. در کشور خود ما نیز فیلم های موفق و مانا، ماحصل کار گروهی همراه با همدلی و غیرت تیمی اعضای گروه بوده است.

اما علاوه بر مناسبات درون فضای نظام سینمایی کشور، جامعه و مناسبات اجتماعی نیز بر ساختار سینما موثر است. موضوع ها و سبک و سیاق های سینمایی در عین تاثیر گذاشتن بر جامعه از شرایط و موقعیت های اجتماعی تاثیر می پذیرند. در این میان، مخاطب های سینما اصلی ترین ضلع نهاد اجتماعی سینما محسوب می شوند. جلوه این امر نیز زمانی است که صدها نفر در یک سالن تاریک جمع می شوند تا یک فیلم را تماشا کنند. یک اثر سینمایی خوب تنها زمانی به نتیجه اصلی می رسد و می تواند جریان ساز شود که توجه مردم را به خود جلب کند.

برخورداری از مخاطب گسترده، یک پدیده صرفا گیشه ای و سودجویانه نیست. طبیعی است که یک فیلم اگر قصد تاثیرگذاری و جریان سازی دارد، باید تماشاگر زیادی هم داشته باشد. در واقع، برخورد با تماشاگر، مرحله تکمیلی و الزامی یک پروژه سینمایی است. فیلم خوب زمانی معنا می یابد که حرفش را به ذهن و دل مردم تقدیم نماید.

به بیان بهتر، فرایند مخاطب یابی نیز مثل مراحل دیگری چون تصویربرداری و تدوین و... یکی از مراحل یک پروژه سینمایی است. گاهی از زبان برخی فیلمسازان سخنانی از این دست می شنویم که هدف ما فروش فیلم و سود در گیشه نبوده بلکه قصد فرهنگ سازی و آموزش و گسترش اخلاق را داشته ایم، به همین دلیل هم اهمیتی برای جذب مخاطب قائل نیستیم! این رویکرد درست مانند این است که یک فیلمساز بگوید که تدوین هیچ اهمیتی ندارد و فیلم را بدون تدوین روی پرده می بریم!

نمی توان تاثیر تزریق بودجه و سرمایه را در ارتقای کیفیت آثار سینمایی انکار و کتمان کرد. اما سرمایه مالی و مادی زمانی برای یک پروژه سینمایی و تلویزیونی نتیجه بخش خواهد بود که سرمایه های اعتقادی و اجتماعی هم باشد. وگرنه نتیجه اش می شود بسیاری از فیلم هایی که میلیاردها تومان برای آنها هزینه شده، اما از شدت ضعف یا محتوای ناجور حتی به اکران عمومی هم نرسیدند.

آنچه سینمای امروز ایران بیش از هر چیز به آن محتاج است از یک طرف تحکیم اتحاد و همدلی در میان خانواده سینما و بازیافتن پایگاه و پشتوانه اجتماعی از طرف دیگر است. بدون این دو که سرمایه اجتماعی سینما محسوب می شوند، نمی توان انتظار شکل گیری سینمای ملی و خلق فیلم های فاخر را داشت.






فرستنده: سمانه جعفري
مسئول بخشهاي: آزاد- مطبوعات- كتابخانه عمومی
ايميل: samanejafari88@yahoo.com
منبع: روزنامه کیهان
0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.