سايت رسمي مجيداخشابي , مقاله , سينماوتئاتر , هنرهاي هفتگانه , سينماي جهان, سينماي ايران , فيلم اجتماعی , سينما ,سالاد فصل , سینمای ایران , ژانر اجتماعی , سینمای ایران, اجتماعی , مجیداخشابی
بازتاب زندگی همه طبقات اجتماعی و به ویژه انعکاس شیوه زندگی افراد متعلق به طبقه مستضعف شاید حلقه مفقوده تولیدات سینمایی در سالیان اخیر باشد. به واقع کمتر پیش آمده تا سینماگران دوربین خود را برای تحلیل زندگی این طبقه به پس کوچه های تنگ جنوب شهر ببرند یا تلاشی در خور برای نمایش فرهنگ خاص این طبقه که همان قناعت، شکرگزاری، ایثار و فداکاری است به انجام رسانند...



در نمونه های تولید شده پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز شاید آن تصویر روشن و واضحی که بتواند انعکاس دهنده فرهنگ زندگی این طبقه باشد نمود آشکاری جز در چند سکانس کوتاه از فیلم ها نداشته است. از اینرو تلاش فریدون جیرانی در سالاد فصل برای نزدیک شدن به مشی و روش زندگی این طبقه به دلیل رفتارهای لیلا حاتمی و نمایان سازی تمایل برای ارتقای جایگاه طبقه ای چندان تطابقی با تصویر مستضعفین ندارد یا در فیلم نرگس ساخته رخشان بنی اعتماد نوع رفتاهای عادل و آفاق و سرقت هایی که از سر نداری صورت می دهند آن تصویر مطلوبی که در آرمان های ایدئولوژیک قرآن و فرهنگ تشیع از طبقه مستضعف ترسیم شده انعکاس نمی دهد.

در تحلیل پیش رو به نمونه هایی پرداخته ایم که در تلاش برای نزدیک شدن به شمایلی حقیقی از طبقه مستضعف توفیقاتی را در نوع روایت و تطابق چینش محیطی با سبک زندگی آن افراد داشته اند. البته در این نمونه ها نمی توان به طور قطع تصویر منعکس شده از مستضعفین را با شمایل حقیقی این افراد مماس دانست. به واقع تصویری دو وجهی از این طبقه در سینما منعکس شده است که در نگره اولیه بازتاب دقیقی از روحیه ایثار این افراد است و در نگره دیگر نوعی نقد و آسیب شناسی نسبت به رفتارهای هنجار ستیز بخشی از افراد این طبقه را ارائه می کند.

نیاز: ساخته تحسین برانگیزعلیرضا داود نژاد هنوزهم از بهترین فیلم های ساخته شده درباره طبقه مستضعفین است. بازتاب فرهنگ ایثار در عین نیازمندی، کلیدواژه این اثر است و سکانس نهایی آن در نمونه های سینمایی پس از انقلاب یک تصویر درخشنده از نوع زندگی مستضعفین را متداعی است. به واقع فیلم “نیاز” تبلور تفکر انسانی کارگردانی بود که در دیگر ساخته هایش نتوانست به اوج نیاز برسد و دیگر فیلمش با نام مرهم نیز که باز هم به زندگی محله های پایین تهران پرداخته بود به دلیل بازنمایی خاطره نیاز مورد توجه هنرمندان و منتقدان قرار گرفت. بر همین مبناست که می توان گفت یکی از بهترین تصاویر ارائه شده از طبقه مستضعفین در فیلم نیاز قابل مشاهده است.

نرگس: ملودرام تلخ رخشان بنی اعتماد با نگاه آسیب شناس و نقاد، رفتارهای هنجار ستیز بخشی از طبقه مستضعف را ارزیابی می کند. در اینجا خبری از انعکاس روح انسانی غالب بر رفتارهای این طبقه نیست و درد نداری فرجام انسان ها را به سوی نیستی و تباهی می کشاند. فرجامی که حتی مرهمی چون عشق نیز دوای آن نیست. نرگس یادگار مهم سینمای اجتماعی در نقد گستره ای مهم از رفتارهای ناهنجار است که به دلیل عدم مهندسی فرهنگی بر روی رفتارهای این طبقه، فضایی نامناسب از روش زندگی این طبقه را در باور عمومی جلوه گر می کند.

بچه های آسمان: نکته مهمی که در اثر دیدنی مجید مجیدی قابل مشاهده است نگاه دلجویانه وی به طبقه ای است که تصویری مهجور در تولیدات سینمایی دارد و فرهنگ والای انسانی آنها در پس برخی تصاویر رسانه ای از رفتارهای هنجار شکنانه افراد منتسب به این طبقه فراموش شده است. بچه های آسمان بازتاب دقیق انسانیت طبقه ای است که گاه تصویری وارونه و غلوگونه از برخی بی قانونی های محیط زندگیشان در فیلم هایمان مشاهده کرده ایم.

سالاد فصل: تصویری که فریدون جیرانی از خانواده مستضعف در فیلمش نشان می دهد نمایانگر تلاش آنها برای ارتقای جایگاه و کسب ایده آل هایی است که به عنوان یک حفره فکری ذهن این طبقه را به خود مشغول کرده است. آسیب شناسی رفتار لیلا حاتمی در کنار بازتاب عشق و معرفت عادل مشرقی(زنده یاد خسرو شکیبایی) توانست تا ترکیب هرمی جالبی را با نگاه شریفی نیا به زندگی ایجاد کند. به واقع جدال طبقات اجتماعی برای بقا یکی از مفاهیم درونی اثر جیرانی بود که طبقه ضعیف تر را اجیر دست بالاسری می کند و در انتها بازنده قصه تلخ سالاد فصل، طبقه ای است که با ساده دلی و در پی گشودن دروازه های خوشبختی به روی خود فریب می خورد.

مهمان مامان: فضای سرخوشی آور فیلم مهرجویی علاوه بر آنکه همدلی و تعامل آدم های طبقه مستضعف را نشان داد بلکه با شیوه ای درست فرهنگ جامعه ایرانی در مهمان پذیری را بازتاب داد. تلاش همسایه ها برای نیک فرجامی مهمانی عفت خانم و نمایش تلاش همدلانه این طبقه در هنگام گرفتاری و میل به کمک توانست تا متفاوت ترین تصویر سینمایی از این طبقه را با زبان کمدی به مخاطب عرضه کند.



فرستنده: سمانه جعفري
مسئول بخشهاي: آزاد- مطبوعات- كتابخانه عمومي
ايميل: samanejafari88@yahoo.com
منبع: روزنامه مردم سالاری

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.