سايت رسمي مجيداخشابي , مقال, سينماوتئاتر , هنرهاي هفتگانه , سينماي جهان, سينماي ايران,فيلم , سينما , ژانر كمدي, چارلي چاپلين
مروری بر زندگی هنری چارلی چاپلین به مناسبت ۱۶ آوریل (۲۸ فروردین) سالروز تولد سلطان کمدی
حوالی این روزها سالروز تولد مردی است که برای بیش از یک قرن و شاید تمام دوره های آینده، جهان سینما را تحت تاثیر خود و آثارش قرار داد. هرچند چاپلین هنرمندی قدیمی است اما حتی نسل امروز هم درباره او اطلاعاتی به مراتب بیشتر از بسیاری از فیلم سازان مطرح حال حاضر جهان دارند و این تفاوت بزرگ چاپلین با دیگر هنرمندان است...



امروز اگر از هرکسی دلایل شهرت «آلبرت انیشتین» را بپرسیم به جواب هایی چون «هوش سرشار» یا «نبوغ» می رسیم، دلایلی که به درستی در مورد چاپلین هم صدق خواهد کرد، چاپلین یعنی نبوغ محض در هنر و به خصوص سینما. وقتی با گذشت نزدیک به یک قرن از ساخته شدن آثار چاپلین و پخش مداوم آن ها از شبکه های تلویزیونی کشورمان، هنوز هم نماهنگ های چند دقیقه ای از فیلم «روشنایی های شهر» قهقهه ای از اعماق دل بر صورتمان می نشاند، دلیل روشنی است بر نوعی از آفرینش هنری که نه از فرط تکرار از سکه می افتد و نه این که مشمول گذر زمان می شود، آفرینشی که ما هم به سهم خود سعی بر این داریم تا برخی از پررنگ ترین مشخصه های آن را روی کاغذ بیاوریم.



● سبک های مینیاتور

کمتر طنزپردازی را سراغ داریم که برای سال های سال در قالب یک شخصیت ثابت و بدون تغییر باقی مانده باشد، البته مقصودمان این نیست که چاپلین در داشتن چنین مولفه ای بی همتاست چرا که هنرمندان هم عصر او مانند «باستر کیتون»، «هارولد لوید»، «برادران مارکس» و «لورل و هاردی» هم از همین روش پیروی کردند اما باید اعتراف کنیم که چاپلین در این مسیر، پیشگام و متفاوت بوده است. به نحوی که ساخت و پرداخت شخصیت یک «ولگرد» بی خانمان که حتی از داشتن نام و نشان هم محروم است و در عین حال پاکی، معصومیت، خوش قلبی و نوع دوستی از صفات بارز او به شمار می روند اولین مولفه و بزرگ ترین موفقیت هنری چاپلین در نمایش کمدی بوده است. ولگرد خوش قلبی که نماینده بخشی از جامعه است، بخشی که در دوران او و در تمام زمان های پیش و پس از او وجود داشته است. با این حال ولگرد داستان چاپلین مثل بقیه ولگردها نیست، او به جامعه اطرافش بی تفاوت نبوده و در زمان های مقتضی به کمک افراد نیازمند، زنان و کودکان بی پناه می شتابد، با آن قامت کوچک و ظاهر پر از بلاهتش در مقابل آدم های گردن کلفت زورگو قد علم می کند و در موارد بسیاری دست به فداکاری هم می زند، گاهی با زرنگی هایش بیننده را به خنده وامی دارد و گاهی با نگاه غمگین و مایوسانه اش چشم های بیننده را خیس می کند. چاپلین با شخصیت ولگرد، تلخی های زمانه ای را که در آن زندگی کرده است به تصویر می کشد و با نگاهی طنزآلود، این تلخی ها را قابل تحمل می کند.



● تکیه بر یک داستان تمام عیار

در آثار چاپلین، موقعیت های طنزآلود و کمیک نه از لودگی های لحظه ای ساخته می شدند و نه از گفت وگوهای کمیک، چراکه در آن دوران به سبب صامت بودن سینما، اساسا امکان استفاده از دیالوگ های طنز فراهم نبود و این هنر چاپلین بود که با تکیه بر فیلم نامه و داستان، موفق به خلق موقعیت های طنزآلود می شد و جالب تر این که ضرباهنگ کمیک و طنزآلود در آثار چاپلین حتی لحظه ای از حرکت بازنمی ایستد و از ابتدا تا انتهای فیلم ادامه دارد. نقش مهم و کلیدی ولگرد خوش قلب و ساده لوح چاپلین در تمام آثار او به روشنی پیداست اما همه بر این نکته تاکید دارند که اگر سیر محکم و منسجم داستان های مخلوق قلم چاپلین نبود، شخصیت ولگرد پس از گذشت سال های طولانی تکراری می شد و چیزی از آن در یادها باقی نمی ماند.



● حرف هایی برای گفتن

پس از گذشت چندین دهه و در مواردی نزدیک به یک قرن از نمایش آثار چاپلین، بسیاری از فیلم های بلند و کوتاه این هنرمند، بیان کننده دردها و مشکلاتی است که بشر از گذشته تا به امروز درگیر آن ها بوده است، اگر تمامی آثار چاپلین را زیر و رو کنیم، به زحمت می توان فیلمی را پیدا کرد که بیننده اش را بخنداند ولی برای لحظاتی او را به فکر فرو نبرد. از فیلم «پسربچه» گرفته تا «دیکتاتور بزرگ» همه آثار این هنرمند بیان کننده دردهایی از اجتماع، در زمانه ای بوده اند که آن درد در اوج خود قرار داشته است. حرص و طمع و فقر در دوران رکود اقتصادی پس از جنگ جهانی اول، زندگی ماشینی و اختلاف طبقاتی و خطر بزرگ دیکتاتوری در میانه قرن بیستم، همه و همه مسائلی بودند که آثار چاپلین به آن ها پرداخته اند و از روشنفکران و محققان گرفته تا مردم کوچه و بازار را در تمام ادوار تاریخی به فکر فرو برده است و این یکی از بزرگ ترین تفاوت های سینمای طنز او با بسیاری از کمدی سازان امروزی است؛ طنز تلخ چاپلین مردم را به اندیشیدن درباره دردهای جامعه پیش می برد و فکاهه کمدی سازان امروزی همانند مخدری، بینندگان را تنها برای ساعتی از اندیشیدن به مشکلات خود و جامعه رها می کند.



● سبک فیلم سازی استاد

چاپلین در فیلم های اولی که خودش ساخت از فضای کمدی جسمی و ژست های اغراق شده که در آن زمان رایج بود؛ استفاده می کرد. اما بعدها به شیوه ای شخصی تر دست پیدا کرد که حاصل هنر و نبوغ خودش بود. تا قبل از ساخت فیلم های ناطق مانند «دیکتاتور بزرگ» در سال ۱۹۴۰، او هیچ وقت یک فیلم نامه کامل در اختیار نداشته است. روش چاپلین این گونه بود که ابتدا طرحی در ذهنش پرورانده می شد و بر اساس آن چه ارائه می کرد با او قرارداد بسته می شد و در این مسیر او می توانست آزادانه بنویسد و خودش کارگردان فیلم باشد. بعد چاپلین گروه همکاری خود را تشکیل می داد و محیط داستان و شخصیت های آن را می ساخت و تقریبا در طول فیلم بود که ابتکارها و ظرافت های داستان به ذهن اش می رسید و آن ها را به طرح خود اضافه می کرد. روش فیلم سازی یکتای چاپلین تنها پس از مرگ اش شناخته شد، زمانی که صحنه های بریده شده فیلم ها و خروجی های نهایی آن هابه وسیله گروه بریتانیایی «مستند چاپلین ناشناخته» در سال ۱۹۸۳ بررسی شد. به همین دلایل، ساخت یک فیلم برای چاپلین نسبت به رقیبانش زمان بیشتری می گرفت. دلیل دیگر آن این بود که چاپلین کارگردان بسیار دقیقی بود و اصرارداشت که هنرپیشه ها دقیقا همان گونه بازی کنند که منظور اوست و اصلا هم برای او مهم نبود که چقدر طول بکشد تا بتواند بازی مورد نظرش را از هنرپیشه بگیرد.



● ولگرد خلق می شود

چاپلین در مورد خلق شخصیت ولگرد می نویسد: «من هیچ ایده ای درباره چهره پردازی و لباسم نداشتم. لباس فیلم اولم را دوست نداشتم. در راه اتاق پرو لباس به این نتیجه رسیدم که شلوار بگی گشاد، کفش های بزرگ و کلاهی خاص بپوشم. می خواستم همه چیز با هم در تضاد باشد. کتی تنگ و کلاهی کوچک و کفشی بزرگ. نمی دانستم باید پیر به نظر بیایم یا جوان؟ اما وقتی یاد حرف کارگردان افتادم که می خواست کمی بزرگ تر از آن چه هستم به نظر برسم، یک سبیل هم اضافه کردم. نمی دانستم باید چه شخصیتی داشته باشم، اما زمانی که لباس ها را پوشیدم، خود لباس ها احساسی به من داد که شخصیت را دیدم. آغاز به شناختنش کردم و زمانی که به روی صحنه می رفتم، کاملا متولد شده بود.»



● چاپلین علیه کیتون

فیلم های چاپلین با آن فضاهای سرخوشانه و سبک ملودرام و چهره گرم و سمپاتیک ولگرد، بیش از همه باسبک «باستر کیتون» مشهور به صورت سنگی که هیچ حسی از صورتش به بیننده منتقل نمی شد در تعارض بود. چاپلین بیشتر مورد توجه عوام بود در حالی که سبک سرد کیتون از دید منتقدان هنرمندانه تر تلقی می شد اما این رقابتی است که بیشتر بین طرفداران این دوسبک در جریان است وگرنه کیتون در سرگذشت خود از چاپلین با نام بزرگترین طنزپرداز که تابه حال زندگی کرده یاد کرده است و چاپلین هم متقابلا در سال ۱۹۲۵ از او در اتحادیه بازیگران تقدیر کرد.

فرستنده: سمانه جعفري
مسئول بخشهاي: آزاد- مطبوعات- كتابخانه عمومي
ايميل: samanejafari88@yahoo.com
0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.