آوانویسی در موسیقی قدیم ایران

 


«آوا نویسی» در موسیقی قدیم ایران به وسیله حروف ابجد نوشته میشده است که هر حرف آن نماینده یک پرده از دستان ساز بوده است. از (ا) تا (ی) و نتهای (نغمات) بعد از آن با ترکیب دو حرف ابجد از (یا) تا (یح) مانند: ا ب ج د ه و ز ح ط ی یا یب یح ید یه یو یز یح


هجده نغمه فوق شامل تمام نغمات یک دور ذی الکل (اکتاو ، هنگام) است ، نغمات کامل یک اکتاو موسیقی اروپایی شامل دوازده نیم پرده مساوی است که هفت نغمه آن را پرده های do , re , mi , fa , sol , la , si نامیده اند و بقیه میان پرده ها را به وسیله علامتهای دیز و یا بمل مانند si بمل و یا mi بمل نام گذاری می کنند . در حالی که در موسیقی ایرانی علاوه بر فواصل پرده و نیم پرده ، پرده هایی حدود سه ربع پرده ( همان که به عادت معمول به آن ربع پرده می گویند ) نیز وجود دارد که امروز آنها را به وسیله علامات کرن و سری نامگذاری می کنند مانند Re کرن و یا mi کرن که در نتیجه تعداد نغمات موسیقی ایرانی در یک اکتاو شامل 24 ربع پرده است ، اما از آنجا که نسبتهای فواصل موسیقی ایران از تقسیمات نیم پرده و ربع پرده مساوی برخوردار نیست در نتیجه تقسیم یک پرده شامل سه فاصله است ؛ یک نیم پرده کوچک که در قدیم به آن بعد بقیه (ب) می گفتند و یک نیم پرده بزرگ که آن قابل تقسیم به دو جزء کوچکتر بوده است و پرده آن را بعد مجَنَّب (ج) میگفتند که امروز این فاصله را به وسیله علامت کرن تعیین می نمایند . با این روش تقسیم است که نغمات کامل یک اکتاو موسیقی ایرانی از قدیم تا امروز شامل هفده نغمه است ( به ج د ه و ز ح ط ی یا یب یج ید یه یو یز یح) بدیهی است که برای اجرای هر مقام یا دستگاه تمام نغمات به کار گرفته نمیشوند بلکه گروهی از آنها به مناسبت مایه مخصوص ( مَد ) مورد نظر انتخاب می شوند ؛ مفهوم دستگاه هم همین است .

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.