مقاله تاریخی تیمور مجالس موسیقی ترانه خوانان شاعران آلات موسیقی موسیقیدانان تالیف کتاب ندیمان ونزدیکان آهنگسازی سایت رسمی مجید اخشابی Chamber music, musical poets, musicians Vocalists Timor historical articles authored books Vnzdykan composer Nadeem Majid website Akhshaby

 

با اینکه اکثر اوقات تیمور و سپاهیانش در سفر سپری می شد، لیکن چه زمانی که تیمور در سمرقند بود و چه زمانی که در مسافرت، همواره با ترتیب جشن و سرور و مجالس شادی اوقات خود را پر می کرد. در این مجالس، موسیقیدانان و ترانه خوانان از موقعیت و مرتبت خاصی برخوردار بودند. بنا به نوشته ابن عربشاه، تیمور در دوران فرمانروایی خود، خوش آهنگان و موسیقیدانان زیادی را به چنگ آورد. وی در کتاب خود از جمله عبداللطیف دامغانی، مولانا اسدالدین شریف، حافظ حسینی، محمود محرق خوارزمی، جمال الدین احمد خوارزمی و عبدالقادر مراغی استاد فن موسیقی را نام برده است...



ابن عربشاه در جایی دیگر از میان رامشگران، علاوه بر عبدالقادر از پسر او صفی الدین و دامادش نسرین و قطب موصلی و اردشیر چنگی نیز ذکری به میان آورده است.

کلاویخو در توصیف مجالس جشن و پذیراییهای عهد تیمور، از گروه سرود خوانانی صحبت کرده که آواز می خواندند و همزمان با آلات موسیقی آهنگ می نواختند. از بزرگترین موسیقیدانان عصر تیموری می توان از خواجه عبدالقادر مراغی نام برد. او آهنگسازی دانشمند و نوازنده ای بزرگ بود که نه تنها در علم موسیقی و ادوار، استادی را به حد اعلا رسانده بود، بلکه در علم قرائت و شعر و خط نیز بغایت ماهر بود و در نوشتن کتیبه های بقاع خیر نیز مهارت داشت. در اوایل حال در بغداد در مصاحبت سلطان احمد جلایر به سر می برد. سلطان از وی به ((یار عزیر)) تعبیر نموده و به او التفات بیشتری اظهار می کرد. بعد از غلبه تیمور بر بغداد و فرار سلطان احمد، خواجه عبدالقادر جزء ملازمان میرانشاه شد. زمانی که که میرانشاه در آذربایجان مرتکب برخی فجایع شد، امیر تیمور به قتل بعضی از ندیمان و نزدیکان وی فرمان داد. در این هنگام خواجه عبدالقادر گریخت و بعد از مدتی در لباس قلندران جلو چشم تیمور ظاهر شد و به آواز بلند خواندن قرآن را آغاز کرد. تیمور با مشاهده آن حالت، او را عفو کرد و مورد مرحمت قرار داد. بعد از مرگ فاتح کورکانی، در خدمت شاهرخ به تقرب تمام در هرات ماند تا اینکه در سال 838 به مرض طاعون در گذشت.

امیر دولتشاه سمرقندی، در میان کلیه عصر شاهرخ از چهار تن از برجسته ترین آنها نام برده است که خواجه عبدالقادر درمراغی در علم ادوار و موسیقی و یوسف اندکانی در خوانندگی و مطربی از جمله آنها هستند. یکی از آثار و معروف خواجه عبدالقادر در جامع الالحان نام دارد که کتاب مشورحی در باب موسیقی است و همه مسائل مربوط به آن علم را در بر دارد. از آثار دیگر او می توان از مقاصد الاحان، کتاب- الموسیقی، زبده الادوار، شرح ادوار اموی و کنز الاحان فی علم الادوار را نام برد.
به نقل از ایمر علیشیر نوایی در اواخر عصر تیموریان به نام شاعرانی بر می خوریم که با غالب فنون هنری آشنا بودند و خاصه به هنر موسیقی توجه داشتند؛ شاعرانی مانند خواجه ابوالوفای خوارزمی که از اولیای کبار بود و در علم ادوار و موسیقی مهرت داشت و رساله ای نیز در باب تالیف کرده است. مولانا صاحب بلخی که او نیز در علم ادوار و موسیقی کامل و نادر بود و عمل چهارگاه او میان مردم شهرت داشت.

همچنین محمد جامی برادر مولانا عبدالرحمن جامی نیز در ادوار و موسیقی کامل و به سایر فضایل آراسته بود. میر محمد علی کابلی نیز اکثر سازها را خوب می نواخت و از علم موسیقی اطلاع داشت. بجز اینها می توان از خواجه برهان از فرزندان شیخ الاسلام احمد جام نیز که در فن موسیقی مشهور بود نام برد. او شاگردان بسیاری داشت و صاحب مجالس النفائش، مطلع تصنیفی را ذکر می کند که وی در دستگاه اصفهان ساخته بود.

علت این جامعیت هنری، شیوع فنون هنر و توجه خاص امیران و شاهزادگان تیموری ب همه رشته های صنایع ظریفه بود. ایشان در کمال گشاده دستی از هنرمندان حمایت می کردند و وسیله کار و معاش آنها را فراهم می ساختند و دربارشان را به وجود سازندگان و نوازندگان و خطاطان و نقاشان و سایر هنرمندان می آراستند.

گذشته از طبع هنر پسند شاهزادگان تیموری، وجود مجالس عیش و خوشی و ضیافتها و جشنهای پرشکوه، زمینه مناسبی برای تربیت موسیقیدانان و سازندگان و نوازندگانی بود که بی وجود ایشان این مجالس بزم، صفایی نداشت و از آنجا که در این مجالس، اغلب شعر و موسیقی توام با یکدیگر به کار میرفت، شعرا به موسیقی و موسیقیدانان به شعر توجه می کردند و بعضی از شعرا برای شعر خود آهنگ می ساختند.


به همت : مرضیه بخشایی
مسئول روابط عمومی رادیو مهرآوا
مسئول انجمن های: تاریخ ، دانستنی ها(موسیقی) ، اخبار اجتماعی ، کامپیوتر و فناوری اطلاعات ، تاریخ(کتابخانه) ، اجتماعی ، مناسبتها
ایمیل: bakhshaei2009@yahoo.com

 

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.