موعودشناسی: اخلاق مهدوی

چکیده
به علت کاستی در فهم ارزش‌های اخلاقی و آخرت نگری محض آن، نظام ارزشی رایج توانایی زمینه‌سازی ظهور و تربیت افرادی را ندارد، که بتوانند با امام زمان زندگی کنند. ارزش بنیادینی که در اخلاق مهدوی مثبت است و در اخلاق کنونی منفی تلقی می‌شود، ارزش اخلاقی دنیاداری است.
اخلاق مهدوی با تفقه در آیات قرآن و استفاده از روایات اهل‌بیت، «دنیاداری» و نه «دنیاگرایی» را به عنوان ارزشی مثبت به نظام اخلاقی وارد می‌کند و این تغییر باعث تحولاتی در ضریب اهمیت بعضی از ارزش‌ها و ضد ارزش‌ها و پاره‌ای تحولات در تعاریف و نسبت‌های میان ارزش‌های اخلاقی و تغییر نگرش نسبت به برخی از مصادیق آنهاست.
اخلاق رایج با تکیه بر آخرت گروی در درک عمیق و معنوی دنیا و سامان دادن به امور دنیوی ناتوان بود و همین موضوع ما را در برابر تمدن مادی و دنیوی غرب که اخلاقی دنیوی دارد، نفوذ پذیر کرده است. حقیقت دنیا جریان رحمت و حیات الاهی و سراسر جهان آیات و نشانه‌های اوست. پس نه‌ باید فریفتة آن شد و نه از آن ترسید. کسی که با شهامت و وارستگی به دنیا رو می‌آورد، در حقیقت از ظاهر فریبندة حیات دنیا گذشته و در حیات طیبه به سر می‌برد.
تحول حیات دنیا به حیات طیبه در بعد شخصی، موجب روی‌آوری به دنیا و تلاش و جهاد برای آبادی دنیا و برخورداری از نعمت‌های الاهی است. از سوی دیگر در بعد اجتماعی جهاد با مستکبران جنبه‌ای از فضیلت بزرگ در اخلاق مهدوی است که موجب تحول حیات دنیا به حیات طیبه در حوزة عمومی می‌شود و این تحول، ماهیت ظهور ولی‌عصر عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌شریف است.

مقدمه
اصل موضوع غیبت امام زمان و طولانی شدن مدت آن مسأله‌ای بنیادین است که ریشه‌یابی آن دامنة کاوش را به بنیان‌ها و ساحت‌های اساسی زندگی و هستی انسان می‌گستراند. اخلاق بنیادی‌ترین جنبة وجود و زندگی فردی و اجتماعی است و مسألة بزرگی مثل غیبت امام زمان از جامعة امروز بدون شک با اخلاقیات رایج در این جامعه ربط و نسبتی دارد.
اخلاق با هر تعریفی ناگزیر رویکردی ارزش‌گزارانه به رفتار یا ویژگی‌های منش و شخصیت است؛ که براساس هدف و معنای زندگی تفسیر و توجیه می‌شود. به این ترتیب اخلاق بنیادی‌ترین ساحت زندگی است که حقیقت و معنای زندگی را در نگرش‌ها،‌ ارزش‌ها، رفتار و شخصیت فرد و جامعه جریان می‌دهد.
برای پیدا کردن ظرفیت‌های راهبردی و نقاط حساسی که تغییر آن به تغییری بزرگ در جهان منجر شود، نمی‌توان از اخلاق چشم پوشی کرد. اگر قرار است تحولی زمینه‌ساز ظهور منجی عالم باشد، باید از تحول در شخصیت و منش و رفتار مردم آغاز کند و دامنة آن به روابط اجتماعی و نهادهای اساسی جامعه کشیده شود. پس به روشنی می‌توان تشخیص داد که تحول کلیدی و زمینه‌ساز برای ظهور منجی عالم اساساً ماهیتی اخلاقی خواهد داشت.
این تحقیق تلاشی است برای معرفی ظرفیت راهبردی اخلاق در زمینه سازی ظهور و پاسخ به چیستی این تحول اخلاقی. تحولی که به جابجایی ارزش‌های اخلاقی و ایجاد تغییر در نظام اخلاقی کنونی می انجامد و نظام اخلاقی جدیدی را پایه‌گذاری می‌کند. نظامی که می‌توان آن را اخلاق مهدوی نامید.
اخلاق مهدوی با بازنگری ارزش‌های اخلاقی بر اساس هدف والای زیستن با امام عصر، حرکت به سوی این هم زیستی را زمینه‌سازی می‌کند. با بیان خاص در رابطه با شرایط کنونی، اخلاق مهدوی به نقد اخلاقی عصر غیبت و تبیین ارزش‌های اخلاقی‌ای می‌پردازد که زمینه‌سازی ظهور در گرو آراستگی به آن ارزش‌ها است.
منظور از نقد اخلاقی، تبیین بدی‌ها و ارزش‌های منفی اخلاقی نیست، بلکه نقد ارزش‌های مثبت اخلاقی و تلقی‌های نادرست از آنهاست. در واقع اخلاق مهدوی نظام ارزش‌های اخلاقی را به چالش می‌کشد و رویکرد دیگری برای داوری اخلاقی پیش می‌آورد و کاستی‌های نظام اخلاقی موجود را موجب تباهی مناسبت با امام زمان می‌داند.
بنیاد اخلاق مهدوی بر تغییر نگرش به ارزش دنیاست از این رو به طور مفصل و دقیق به واکاوی ماهیت دنیا و ارزش آن از دیدگاه قرآن کریم می‌پردازیم و سپس تحولات نظام اخلاقی را که ثمرة نگاه دیگر به دنیاست، تبیین می‌کنیم.
اخلاق مهدوی تأخیر در ظهور ولی عصر را در ساحت ارزش‌های اخلاقی علت‌شناسی می‌کند و این تئوری را ارائه می‌دهد، که با تغییر نگرش به دنیا و ارزش آن، نظام اخلاقی تحول یافته، می‌تواند لحظة ظهور را پیش آورد و به روزگار غیبت پایان دهد. با تحول نظام اخلاقی، تغییرات لازم در رفتار و ویژگی‌های منش و در نتیجه تغییرات آماده‌گر که انتظاری فعال و سازنده را شکل می‌دهد، معلوم می‌شود و بر اساس آن می‌توان راهبرد انتظار را طراحی کرد و انتظار فرج را همانند روحی در کالبد بی‌روح زندگی بدون امام دمید.


0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.