رفتارهای دفاعی بیشتر به سبب وجود اضطراب در افراد ظاهر می شود و اینگونه رفتارها برای تقلیل اضطراب موجود به کار می رود. شخصی که بیش از اندازه از این طرز رفتار برای سازش استفاده می کند دارای عقده ی حقارت است،چنین شخصی خود را کوچک تر از آنچه که هست می شمارد و فکر می کند شخصی ناقابل است و تصور می کند که در هر موقعیّت رقابت آمیز شکست می خورد...


این عقده در اثر یک سلسه تجربیّاتی که از کودکی برای انسان حاصل شده است به وجود می آید. این حالت اضطراب در شخص از کودکی مانعی به وجود می آورد که باعث می شود شخص خود را تنها و ناتوان حس کند و دنیای اطراف خود را ناسازگار پندارد. علل اساسی به وجود آمدن این عقده را در درجه ی اول باید در (رفتارهای نا مناسب پدر و مادر و فرزند) جستجو کرد.اکثر اضطرابات در بچگی به وجود می آید، به خصوص هنگامی که پدر و مادر برای فرزند خود ارزشی قائل نمی شوند. در دوران بعد روش های نا مناسب انضباتی پدران و مادران علّت به وجود آمدن اضطراب است. بعضی از والدین بچه های خود را به خاطر موضوعات جزئی مورد سرزنش قرار می دهند. این گونه والدین ممکن است رفتارشان دفاعی باشد و برای جبران اضطراب خودشان به کار رود،بنابراین چنین والدینی به خاطر برقرار کردن تعادل روانی از دست رفته خویش،کودکان بی گناه خود را محکوم نموده،آن ها را سبک می کنند.در نتیجه کودک هرچه بیشتر احساس حقارت کند به همان اندازه سعی دارد از مکانیزم های دفاعی استفاده نماید. از عوامل دیگری که در این مورد موثر است شکست خوردن شخص در راه رسیدن به هدف هایی است که دارد. اضطراب ممکن است به علت فاصله ای که بین انتظارات و توقعات شخص وجود دارد،به وجود آید. مکانیزم های دفاعی عبارتند از :

1.جلب توجّه : ابتدایی ترین مکانیزم دفاعی بوده و عبارت از انجام عملی است که شخص را مورد توجّه سایرین قرار می دهد.این مکانیزم برای تسلّط یافتن بر دیگران به کار می رود. 

2.جبران : اصرار بیش از اندازه در انجام کاری است که در تقلیل اضطراب شخص موثر است.این مکانیزم اصولاً جانشین هدف اصلی می باشد. 

3.مشابهت : شخص برای کاستن اضطراب آن را به کار می برد و سعی دارد پیشرفت های دیگران را به خود نسبت دهد.

4.عکس العمل متضاد : تعادل از دست رفته شخص ممکن است به سبب بروز عکس العملی گردد که کاملاً در خلاف جهت کاری است که از اضطراب می کاهد. 

5.توجیه : توجیه یکی از رفتارهایی است که با به کار بردن آن،شخص دلایل مورد قبول برای عملی که انجام داده است ارائه می دهد. (دلایل مذکور لازم نیست منطقی باشند)؛ مثلاً وقتی کسی عمل خود را توجیه می کند سعی دارد دلایلی را ارائه دهد تا این که به کمک این دلایل علل واقعی امر را از خود و دیگران پوشیده دارد.

 نتایج حاصل از رفتار دفاعی : از نتایج حاصله ی رفتار دفاعی می توان کاهش اضطراب و ناراحتی را ذکر کرد.کسانی که برای سازگاری از این مکانیزم بیشتر از سایر مکانیزم ها استفاده می کنند ممکن است اغلب باعث آزار و اذیّت دیگران شوند و در عین حال تعادل روانی خود را برای مدّت زیادی حفظ نکنند.به جز در مورد مشابهت می توان گفت که همه ی مکانیزم های دفاعی باعث به وجود آمدن کدورت ها و فاصله ی اجتماعی در بین افراد می شود.همچنین مکانیزم ها باعث می شوند که انسان به جلوگیری از پیشرفت خود و آشکار ساختن استعدادهای نهفته خویش اقدام ورزد.با این وجود باید اعتراف کرد که این مکانیزم ها محسناتی نیز دارند؛از جمله وقتی که کسی مکانیزم جبران را به کار می برد ممکن است این راه باعث رشد استعدادهایش شود.کَر بودن توماس ادیسون باعث اختراع بلندگو و گرامافون شد و لکنت زبانی که دموستین داشت،سبب شد او با به کار بردن مکانیزم دفاعی جبران از بزرگترین سخنوران یونان شود!

 منبع : کتاب روانشناسی سازگاری به ترجمه و تلخیص دکتر علی پور مقدس

فرشته حلاجی

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.