پایه های ارادی اغلب مردم به دلایلی تمایل دارند پدیده ها و حوادث را به عوامل خارج از اختیار و اراده ی انسان نسبت دهند.یکی از آن جهت که این گونه عوامل بیشتر قابل لمس و دیدن هستند و دیگر به این دلیل که پذیرش دخالت عوامل اختیاری،به خصوص آن جا که مسئله به خود شخص مربوط می شود پیامد هایی همچون لزوم پذیرش مسئولیت و بر عهده گرفتن عواقب و نتایج کار را به دنبال دارد.
به ویژه هنگامی که این نتایج،منفی باشد انگیزه های ناآگاهانه و ناخود آگاه قوی تری شخص را به استفاده از این مکانیزم دفاعی-توجیهی مسائل بر پایه ی عوامل غیر ارادی-سوق می دهد...



مفهوم اختیار :
منظور از اختیار نوعی توانایی ویژه انسان است که شخص بر اساس آن می تواند در قلمرو خاصی،تأثیرات زیستی و محیطی را تحت تسلط خویش درآورد و با گزینش خود،رفتار و مسیر رشد خود را آگاهانه انتخاب نماید.اختیار و اراده به این معنا در برابر انواع نگرش ها ی انفعالی و جبر گرایانه نسبت به انسان و رفتار ها و رشد او قرار می گیرد.
اختیار و اراده در این بحث به صورت دو واژه ی مترادف به کار می روند هرچند اراده،معانی دیگری نیز دارد.
قلمرو اختیار و اراده :
برخی از ابعاد انسان،به گونه ای طبیعی و خود به خودی رشد می کنند و مراحل را یکی پس از دیگری پشت سر می گذارند.
رشد در مرحله ی پیش زادی،رشد سیستم عصبی و رشد جنبه های فیزیولوژیک از این قبیل است.با توجه به مفهوم اختیار و تعریفی که برای آن ارائه شده،روشن است که اراده در فرایند رشد این دسته از ابعاد مستقیماً نقش ندارد.
ولی رشد گروهی دیگر از ابعاد وجودی انسان در گرو رفتار های اوست که رشد این جنبه ها می تواند به گونه ای آگاهانه تحقق پذیرد،و در همین ابعاد است که اراده ی فرد،در رشد او نقش بازی می کند.
روانشناسی و اختیار :
روانشناسی گرچه در آغاز به عنوان «دانش بررسی تجارب ذهنی» تعریف شده ولی تحت تأثیر جوّ علم زدگی که در قرن نوزدهم بر فضای فرهنگی غرب حاکم بود،موضوع آگاهی و شناخت برای مدت مدیدی از روانشناسی حذف شد و به دنبال آن مسئله ی اختیار نیز نادیده گرفته شد،ولی با اقبال دوباره برخی از مکاتب و دیدگاه های روانشناختی،همچون ارگانیسمیک و روانشناسی شناختی،به مسئله آگاهی و بررسی شناخت انسان،رفته رفته نوعی دخالت و نقش مؤثر برای انسان مورد توجه قرار گرفته است.

منبع : کتاب روانشناسی رشد (1)
دفتر همکاری حوزه و دانشگاه
فرستنده : فرشته حلاجی

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.