عرفاني: رقص سماع

29 مهر 1391   maryam.pourmohammadi   علوم انسانی, عرفان   0 نظر   532 بازدید   |

سماع به نوعی ازرقص صوفیه شامل چرخش بدن همراه با حالت خلسه برای اهداف معنوی گفته می‌شود. این رقص و چرخش با موسیقی نیز همراه است و سازهایی چون ، نی ، رباب، دف ، تار ، کمانچه ، این مراسم را همراهی می کنند سماع سابقه دیرین تاریخی داشته و پس از اسلام موافقان و مخالفانی نیز در این دین پیدا نموده است...



از تاریخچه سماع پیش از اسلام اطلاع دقیقی در دست نیست. ولی مسلم است که سماع و رقص مذهبی برای خداوند، ریشه در تاریخ اساطیری دارد. در آیاتی از تورات ، به سماع داوود نبی اشاره شده‌است که به حضور خداوند جست و خیز و رقص می‌کرد و همچنین درانجیل  نیز به رقص و سماع حضرت مریم بر روی پلکان مذبح اشاره شده‌.
اختلاف ها در مورد سماع بسیار است . حتی خود صوفیان نیز دراین خصوص نظر واحدی ندارند. برخی از صوفیه همچون مولانا سماع را سبب جمعیت حال سالکان، آرام دل عاشقان، غذای روح و ....میدانند و معتقدند در سماع خداوند بیشتر بر جان مردان خدا تجلی می‌کند گروهی دیگر ،همچون امام محمد غزالی راه میانه پیموده‌اند و نوع خاصی از سماع را فقط برای کسانی حلال می‌دانند که نفس ایشان مرده و دل ایشان زنده باشد. همچنین برخی ورود مبتدیان و اغیار را به مجلس سماع منع نموده و برگزاری آن را محدود نموده‌اند همچنین انجام آن را برای زنان حرام کرده اند .
با وجود این مخالفت‌ها در میان برگزار کنندگان مجالس سماع نام‌های مشهور زیادی همچون ذوالنون مصری، حنید بغدادی ،محمد غزالی  ، عین القضات همدانی، شمس تبریزی، مولانا ، و .... نیز به چشم می‌خورند . اما مولانا که در غرب به رومی مشهور است در طول عمر خود نه طریقی را پایه گذاری کرد و نه قوانین امروزی سماع را وضع کرد . او بدونه هیچ قاعده و قانونی می چرخید و می چرخید . زیرا از شادی طرب به وصال میرسید . سماع برای او مسیری بود به سوی معشوق و بسیار برایش ارزشمند بود. به قول دکتر زرین کوب ، سماع مولانا یک دعای مجسم و یک نماز بیخودانه بود . وی در کوچه و بازار به رقص در می آمد. روزی در بازار زرکوبان، این حالت بی خودانه به وی دست داد و از صدای چکش های پیاپی زرکوبان، به سماع درآمد و در آنجا این غزل را سرود :

               یکی گنجی پدید آمد در آن دکان زر کوبی           
                                    زهی صورت ، زهی معنی، زهی خوبی زهی خوبی

در سراسر دیوان شمس و حتی مثنوی غزلیات و ابیاتی را می بینیم که ایشان برای سماع سروده .

               پس غذای عاشقان باشد سماع              اندر او باشد خیال اجتماع
0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.