نگاهی به آیین عروسی سنتی در استان لرستان

 

استان لرستان سرزميني زيبا با آب وهوايي دلپذير و محصور دركوههاي مرتفع و سخت گذر در سلسله جبال زاگرس واقع شده است.


لرستان با قدمتي چند هزار ساله داراي آداب، رسوم وآيين‌هاي سنتي فراواني است كه هر كدام ريشه در فرهنگ ديرينه مردم اين ديار دارد.

مراسم جشن عروسي در استان لرستان همواره براي افراد بومي و غير بومي در اين استان جالب توجه بوده است.

مراسم عروسي در استان لرستان به قدري جذاب و دلپذير است كه افراد دعوت شده از ساير نقاط كشور معمولا خود را به اين آيين مي‌رسانند.

" سرنجه "گرفتن نخستين مرحله آيين عروسي در لرستان است كه معمولا توسط زنان لر انجام مي‌گيرد.

پس ازاينكه داماد عروس مورد نظر خود را انتخاب كرد موضوع را با خانواده خود در ميان گذاشته تا مقدمات كار را فراهم نمايند.

در اين ميان خانواده داماد نيز چند نفر از زنان مسن و با تجربه فاميل خود را مطلع كرده و به بهانه‌اي به منزل عروس فرستاده تا وي را از نزديك مورد ارزيابي قرار دهند.

در اين مراسم زنان لر آدابي مانند پذيرايي ، نوع برخورد، آداب معاشرت و حتي زيبايي عروس را زير نظر گرفته و به اصطلاح سرنجه وي را مي‌گيرند.

پس از اينكه اين افراد از صحت و سلامت روحي و جسمي عروس مطمئن شدند به اصطلاح مي‌گويند كه مرحله "سرنجه " را با موفقيت انجام داده و خانواده داماد اجازه انجام مراحل اوليه خواستگاري و به اصطلاح "كيخايي" داده مي‌شود.

در اين مرحله خانواده داماد چندين نفر از ريش سفيدان و افراد بزرگ طايفه خود را انتخاب كرده و روانه منزل عروس كرده تا مقدمات كار "كيخايي" را انجام دهند.

اين مرحله از عروسي در واقع پا درمياني افراد بزرگ طايفه و به نوعي تضمين دادن آنان به منظور تاييد داماد در مورد خصوصيات فردي و اجتماعي وي به خانواده عروس است.

پس از اينكه اين ريش سفيدان نظر خانواده عروس را جلب كردند مقدمه كار "كيخايي " فراهم شده و خانواده و فاميل داماد پس از چند روز رسما به خواستگاري از عروس مي‌روند.

در اين مرحله خانواده عروس اقدام به طبخ غذا براي خانواده داماد كرده و پس از صرف غذا يك نفر ريش سفيد مجلس به نمايندگي از خانواده داماد رسما تقاضاي خواستگاري از خانواده عروس را اعلام مي‌كند.

ريش سفيد ياد شده در اين مرحله ضمن تشكركردن از خانواده عروس بخاطر پذيرفتن ميهمانان اين جمله معمول را عنوان مي‌كند كه " آمده‌ايم تا فرزندمان ( داماد) را به غلامي (دامادي ) بپذيريد.

پس از اين مرحله خانواده عروس نيز شرطهاي خود را براي قبول اين وصلت اعلام كرده و چند روز هم به خانواده داماد فرصت مي‌دهند تا شرطهاي آنان را بررسي كنند و درصورت قبول شرايط ، بعد از چند روز رضايت خود را به خانواده عروس اعلام مي‌دارند.

پس از انجام اين مرحله مهريه عروس تعيين و باتوافق طرفين مبلغي به رسم "شيربها" به مادر عروس اهدا مي‌شود.

همچنين در اين مراسم فهرستي با عنوان "سياهه" كه در آن صورت جهيزيه مطالبه شده توسط خانواده عروس از خانواده داماد، نوشته شده توسط يكي از افراد فاميل خوانده و به امضا طرفين مي‌رسد.

در ادامه مراسم "دست بوس" پس از خواندن چند آيه از قرآن و بيان روايات اسلامي درخصوص سنت حسنه‌ازدواج رسما توافق دو طرف ( عروس و داماد ) با اين پيوند اعلام مي‌شود.

پس از آن يك نفر از مردان فاميل داماد بلند شده و دست پدر عروس را به نشانه تشكر مي‌بوسد و پس از آن اعلام مي‌شود كه عروس و داماد بصورت رسمي نامزد شده‌اند.

فرداي آن روز داماد بايد گوسفندي را به درب منزل خانواده عروس آورده و با اهداي آن رسما از خانواده عروس تشكر نمايد.

"حنابندان" از جمله رسوم رايج در آيين عروسي مردم اين ديار بوده كه يك شب مانده به مراسم عروسي در منزل عروس برگزار مي‌شود.

در اين مراسم خانواده داماد به همراه اقوام نزديك خود با حضور در منزل عروس علاوه بر اهدا هداياي مختلف به‌عروس دست و پاي او را به نشانه خوشبختي و سعادت وي حنا مي‌گيرند.

يكي از آداب ويژه مردم لرستان كه در آيين‌هاي عروسي مردم اين ديار رايج است رقص و پايكوبي به همراه بازيهاي سنتي و محلي است.

ساز و سماع، كمانچه و تنبك از آلات موسيقي است كه در آيين عروسي لرها از آن استفاده مي‌شود.

وقتي صداي ساز بلند مي‌شود لرها دوست دارند كه با اين نوا همراه شوند، زن و مرد، پيرو جوان دست در دست يكديگر يكي شده و به اصطلاح محلي مي‌رقصند.

معمولا رقص بومي با ريتمي آرام در مقام سنگين سما (رقص سنگين) توسط نوازندگان محلي با نواختن سرنا و دهل در ميان عشاير و روستاييان و كمانچه و تنبك در شهرها اجرا شده و يا در مقام‌هاي ديگر به نام دوپا، سه پا، شانه شكي به اوج خود مي‌رسد.

در اين مراسم شركت‌كنندگان دست در دست يكديگر به نشانه اتحاد و تقسيم شادي‌هايشان از چپ به راست به اجراي حركات موزون كه رقص محلي رايج منطقه است مي‌پردازند.

در بيشتر آيين‌هاي عروسي مردم اين استان، ترانه‌هايي كه معمولا بدون همراهي ساز و تنها با هم آوايي زنان بوده اجرا شده كه ازجمله آنها مي‌توان به سيت بيارم (هدايايي كه به عروس اهدا مي‌شود) بينابينا و برزان برزان اشاره كرد كه هر كدام از اين نواها در نوع خود شورانگيز و زيبا است.

در بيشتر آيين‌هاي عروسي مردم اين استان به ويژه درمناطق روستايي و عشايري ميهمانان خود را با بازي شاد "قيقاچ" سرگرم مي‌كنند.

در بازي قيقاچ جوانان و مردان عشاير سوار بر اسب سعي در تير اندازي به سوي اهداف ثابت و از پيش تعيين شده دارند و هر كس كه بتواند در حال سواركاري به هدف بزند برنده اين بازي محسوب مي‌شود.

در روز عروسي خانواده داماد با غذايي كه معمولا از برنج و گوشت گوسفند تهيه مي‌شود و در اصطلاح عاميانه به "بز برنج" معروف است مهيا كرده و از ميهمانان پذيرايي مي‌كنند.

در گذشته‌هاي نه‌چندان دور داماد پس از اتمام مراسم عروسي ، عروس را سوار بر اسب كرده و به خانه خود مي‌برد و افراد فاميل نيز به عنوان شادباش در اطراف عروس و داماد با سلاح گرم تير هوايي شليك مي‌كردند.

در راه اقوام نزديك داماد برخي از جهيزيه سبك عروس را در طبق‌هاي بزرگ بر سرنهاده و هلهله كنان آنان را تا منزل داماد حمل كرده و شروع زندگي مشتركشان را جشن مي‌گرفتند.

4
4
0
4 نفر

1 نظر

  1. سلام
    سپاس....
اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.