سايت رسمي مجيداخشابي , مقاله , سينماوتئاتر , هنرهاي هفتگانه , سينماي جهان, سينماي ايران,فيلم , سينما , ژانر اجتماعي, جنايي , نگاهی به آینده سینمای ایران
آیا چراغ امیدی برای این سینما روشن است؟

سینما را قشر عام ایرانی، پیش از انقلاب اسلامی با بازیگرانش می شناخت و بس. ایران را باید پس از فیلم فارسی های قدیمی، صاحب سبک سینما دانست. آنجا که نسل من هرچند دربحبوحه اصلاح جریان های فکری حاکم برسینمای فساد زده پیش از انقلاب نبوده است خوب آشناست با حاتمی، کیارستمی،سینایی و کیمیایی، تقوایی، شیردل ها و.... که پدرسالارهای سینمای پس از انقلاب بوده اند...



از این روست که همواره سینما را پس ازتدوین ضوابط فیلم سازی در ۱۳۶۲، درک می کنیم.کم نبوده اند کارگردان ها و بازیگران مطرح سینمای درک شده ما، اما آنچه دریادها همواره باقی مانده است، اسامی خاصی هستند که دراین مقال ما را به هدفی نو رهنمون می کنند.هدفی فرای آثار امروز و دیروزسینمای ایران،پیش بینی ای ازآنچه باید از سینمای ۹۱ و پس ازآن انتظار داشت.جوان نسل من، از سینمای دهه ۶۰، پربارترین سالهایش را، ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸ می شناسد. دوره فیلم هایی چون دونده نادری و خانه دوست کجاست کیارستمی. دوره ای که آن را آغاز دهه اول سینمای شکل گرفته پس از انقلاب می دانند. آنچه با شنیدن دهه ۶۰ ذهنش را به تکاپو می اندازد سینمای جنگ است. دفاع مقدس، نه فقط ازمیهن، که از آرمان های اسلامی. سینمای مذهب وعرفان وتفقدهای عرفانی. سینمایی که اندیشه نمی سازد، به اعتقاد می آویزد.”اتوبوس” را در”جاده های سرد” جنگ به” سربداران” می رساند.

هدف این سینما ترویج روح خداجویی است. سینمایی که برپایه کارگردان ها استوارمی شود وبازیگرانش دیواره هایی می شوند برای کمک به تحمل تمام بار تماشاچی که به دوش کارگردان و نویسنده است.تماشاچی انتظار دارد فقط فیلم خوب ببیند. متوسط ها و بدها را هم به تماشا می نشیند اما خوب می فهمد چه تفاوتی است بینشان. این تفاوت را آنجا فهمید که سینمای پیش از انقلاب جای خود را به سینمای انقلابی داد.با این وجود دهه ۷۰، برایش جلوه گر جنگی زیرپوستی است. این بار نه بین فرشته و شیطان، که در یک سو عرفان است و سوی دیگر را کمدی و ملودرام های اجتماعی سنگر می سازند. سینمای دغدغه های شخصی به نبرد سینمای خداجو می پردازد، در جشنواره فجر جایزه می گیرد و در اکران، مجوز توقیف اکران.

نسل جوان تغییر کرده و ستاره سازی دوباره رونق گرفته است. پورعرب ها می آیند و کریمی ها. ستاره سازی آرام آرام خود را پیدا می کند. ولی آنچنان ستاره ها کاربلدند که سینمای عرفانی هم نمی تواند آن ها را پس بزند و محصولش می شود “سارا”ی مهرجویی. وزیرعوض می شود، معاونت تغییر می کند، سینما یارانه های دولتی را از دست می دهد، باشد که سینمای عرفانی موفقیت های گذشته اش را بازیابی کند، حتی آثار بدیعی چون”بوی پیراهن یوسف” ساخته می شوند، اما سینمای کمدی و ملودرام های اجتماعی با تکیه بر ستاره و ستاره سازی گام های موفقیت را یکی یکی و به سرعت برمی دارند. “همسر”می سازد، لیلی با من است رو می کند و آنقدر خوش ساخت های گوناگون بار می دهد، تا ایمان بیاورند به آغاز فصل سرد سینمای عرفانی.قصد می کند نشان دهد می تواند با رعایت مضمون های فکری معاونت سینمایی فیلم اجتماعی و کمدی بسازد. اما در این میان آنچه سینمای دهه هفتاد به ما نشان می دهد جایگزین شدن ملودرام های اجتماعی است. کمدی هرچند هست اما خوش ساخت است و مختصر. ملودرام هایی که کم کم از اواسط این دهه جای سینمای عرفانی را می گیرند، حرف هایش در سطح است، هرچند پدرسالارها هراز چند گاهی پدری می کنند برایش و اثری قابل تامل ارائه می دهند، فرزندانش دغدغه های خوش ساخت می سازند. مشکلات روز جامعه و نسل جوان فرصت عرضه پیدا می کنند. هرچند موضوعات جالبند اما سخن فیلم مستقیم و بی پرده به تماشاچی القا می شود. یک دهه عمر سینمای عرفانی و جنگ، جایش را به یک دهه سینمای اجتماعی داده است.

اما این سینما آنقدر تلخ است که ناامیدی حاصلش، شمشیری دولبه می شود بر پایان دوره موفقیت هایش. ابتدای دهه دوم، همه خوشحال بودند که می توانند بدون ممیزی های سخت گیرانه سخن بگویند،”قرمز” بسازند و”زیر پوست شهر”،”متولد ماه مهر” را به سینما بکشانند و”شوکران”.”سگ کشی” به راه بیاندازند برای همه نامردمان روزگارشان وتلخی انتقادهایشان را زیر سایه سوپر استارها پنهان کنند. اما روند انتقادها آنقدرزیاد شده است که سیل جمعیتی که روانه سینما می شوند تا “مارمولک” را به نظاره بنشینند، در کنار موفقیت های طنزهای ۹۰ قسمتی،همزمان جرقه ای می شوند برای شروع بدترین دوره سینمایی کشور. دوره ای که مردم عطای سینمای تلخ را با همه سوپراستارهایش به لقایش ببخشانند. ۱۳۸۵ ۱۳۸۸ نبرد فیلم های سخیف با آثار اجتماعی تلخ. نبردی که خیلی زود لقب پرفروش را از”دو زن” و”آژانس شیشه ای” می رباید و به”چارچنگولی” می دهد. نبردی که آنقدر اثر بد به خورد سینمای عرفانی و اجتماعی می دهد که خوش ساخت هایی چون”آتش بس” را نیز در خود جای می دهد. همین است که باعث می شود سینمای عرفانی و جنگ و اجتماعی، قدرت سه گانه ای شوند برای مقابله با طنزهای بی محتوا. قدرتی که این بارخوب می داند استواری سینما هرگزنباید برپایه بازیگران باشد و از این رو شروع به تربیت کارگردانانی می کند که ازسوپراستارهای گذشته بازی های شاهکار بگیرد. این قدرت، پشتوانه می خواهد. صف اولی می خواهد قدرتمند که پشتوانه اش دو نسل از کارگردان های موفق قبلی باشند تا به سادگی زمین نخورد.آری، سینمایی که امروز انتظارقوتش را داریم، ازاواسط همان ۸۸ پا گرفته است. آنجا که سه قدرت علیه یک قدرت متحد شده اند و روز به روز پیشرفت کرده اند.”سیزده ۵۹” را ساخته اند و”درباره الی”،”گزارش یک جشن” را و”جدایی نادر از سیمین “را.آنچه که ما را به دهه ۹۰ امیدوارتر از گذشته می کند، نبوغی است که برای مقابله با طنزهای بی محتوا، سه قدرت جدا ازهم را در یک گروه متحد ساخته است.

این را می توان در اکران های همین یکی دو سال اخیر بیشتر مشاهده کرد. سینمای سخیف آخرین نفس های خود را بازدم کرده و اکنون از نفس افتاده است و بدون شک لازمه طولانی ترشدن دهه جدید سینمای ایران چیزی نیست جز ادامه همین همکاری سه جانبه. همکاری ای که لازمه آغاز شدنش، کوتاه آمدن ازعقاید افراطی هریک از گروه هاست و همین می شود دلیل گسترده تر شدن دایره سفید سینما و تنگ ترشدن خطوط ممنوعه. باید دید معاونت سینمایی چه وجهه ای از خود نشان می دهد، با اعمال سیاست های ممیزی سخت گیرانه این روند را آهسته تر می کند و یا اینکه به پیشرفت آن کمک می کند.

فرستنده: سمانه جعفري
مسئول بخشهاي: آزاد- مطبوعات- كتابخانه عمومي
ايميل: samanejafari88@yahoo.com

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.