شکل گیری ارکستر از آغاز: نادر مرتضی پور «رهبر ارکستر سمفونیک تهران»
علامت میداد و هدایت میکرد


شکل گیری ارکستر از آغاز


ارکستر گروه بزرگی از نوازندگان است که از بخش های مختلف تشکیل میشود.سازهای زهی,سازهای بادی برنجی,سازهای بادی چوبی,سازهای ضربی یا کوبه ای.
ریشه یونانی داشته که به محوطه یا فضای مقابل یک سِــن یا صحنه که در یونان قدیم برای "orchestra”کلمه ارکستر
اجرای گروه کر بوده اطلاق میشده است.
تقریبا از 4000سال گذشته به اینطرف موزیسین ها شروع به تشکیل مجموعه ای از سازها در قالب گروه نمودند که به تدریج منتهی به ارکستر های مدرن امروزی شد. در روزگار قدیم وقتی نوازندگان تصمیم به تشکیل گروه و همنوازی میگرفتند،گروه متشکل بود ،هارپ،2 فلوت و غیره.lute از هر سازی که در دسترس بود.به عنوان نمونه 2یا3 ساز لوت.
در سالهای 1500 که دوره رنسانس شناخته شده است،کلمه consort برای تعدادی یا گروهی از نوازندگان اطلاق و استفاده میشد و گاهی اوقات هم برای خوانندگان.اوایل رنسانس آهنگسازان برای ساز یا سازهای خاصی آهنگسازی نمیکردند،بلکه پارت های قطعه ساخته شده توسط سازهایی که موجود بود نواخته میشد.
در سال 1600 در ایتالیا آهنگسازی به نام کلودیو مونته وردی Claudio Monteverdi اپرای orfeoرا در سال 1607 برای سازهایی که در نظر گرفته بود نوشت و تاکید داشت قطعه برای سازهایی که نوشته اجرا شود،15 ساز زهی در اندازه های مختلف،2ویولن،4 فلوت که دوتا فلوت بزرگ و دوتا فلوت کوچک یا متوسط،2تا ا ُبوا،دوساز کورنت(ترومپت کوچک چوبی)،4تا cornettsترومپت،5 تا ترومبون،1هارپ،3تا هارپسیکورد harpsichordsو 3تا ارگ کوچک.
مونته وردی در دوره رنسانس ارکستری تشکیل داد که از گروه های مختلف سازها بودند،تعداد زیادی سازهای زهی که از آرشه استفاده میکردند. در اوایل 1700 یوهان سباســـتیان باخ «j.s.bach» ارکسترها متحول شده و پیشرفت بیشتری کردند مانند:ویولن،آلتو،ویولنسل و کنترباس«violin,viola,cello,bass»که جایگزین سازهای زهی زمان مونته وردی شدند.
در زمان باروک baroque هدایت و رهبری گروه از طرف نوازنده هارپسیکورد و بعضی اوقات نوازنده ارگ organist بود.
وقتی باخ با ارکستر تمرین میکرد از روی صندلی ارگ یا هارپسیکورد که نشسته بود به گروه علامت میداد و هدایت میکرد.در دوران باروک رهبران ارکستر ایستاده اما نه به صورت امروزی ارکستر را هدایت میکردند.
ژان باپتیست لولی «jean baptist lullly»که مسئول موسیقی دربار فرانسه بود سال 1600 با یک چوبدستیِ بزرگ به زمین میکوبید و یک بار اشتباها چوب را به پای خود کوبید و مبتلا به قانقاریا gangreneشد و از این بیماری فوت کرد.
در سال 1800 در دوران هایدن و بتهوون ارکسترها تغییر بسیاری کردند و به گروه سازهای زهی بسیار بیشتر اهمیت داده شد و سازهای کلاویه ای مثل ارک و هارپسیکورد از جلو به پشت ارکستر برده شدند.آهنگسازان شروع به ساخت قطعات با سازهایی که در ذهنشان بود نمودند،این به این معنا بود که هر ساز را به خوبی میشناختند و میدانستند چه صدایی از ترکیب این سازها خواهند شنید،بنابراین در ترکیب و استفاده باهم از سازها با شناخت از رنگ و جنس صدای آنها هیچ اِبائی نداشتند.
در این دوران ویولن اول ارکستر یا کنسرت مایستر «concert maister» از همانجایی که نشسته بودگروه را رهبری میکرد و یا اینکه رهبر گروه بعضی از قسمت های موسیقی را با نشان دادن ضرب یه وسیله یک تکه کاغذ سفید لوله شده که نوازندگان بتوانند ببینند،رهبری میکرد. و این روش منتهی به چوب رهبری«baton»شد که امروزه رهبران ارکستر استفاده میکنند.
اوایل قرن هجدهم(1800) آهنگسازان و رهبران ارکستر مثل کارل ماریا وَن وِبِر«carl maria van weber» و فلیکس مِندلسون«felix mendelson» بر روی سکویی در مقابل ارکستر ایستادند و در وسط،مقابل نوازندگانِ ارکستر،آنرا رهبری میکردند،چون ارکستر روز به روز و به تدریج بزرگ و بزرگتر میشد و نوازندگان دیگر نمیتوانستند ویولن اول یا کنسرت مایستر را از روی صندلی ببینند.در اواخر قرن هجدهم ارکستر به اندازه و تعدادی رسید که ما امروز شاهد آن هستیم.
آهنگسازانی مانندبرلیوز«berlioz» واقعا از حد و اندازه قبلی ارکستر عبور کرده و قطعاتی بیش از آنچه تصور میرفت برای ارکسترهای بسیار بزرگ نوشتند.
طراحی سازها بهتر شد،سازهای جدیدی مثل:فلوت پیکولو«piccolo» و توبا«tuba» برای بعضی از آهنگسازان که میتوانستند استفاده کنند در دسترس آنان قرار گرفت،مانند:برلیوز« berlioz »، وِردی«verdi» ،واگنر«wagner» ، مالر«mahler» و ریچارد استراوس«R.strauss» که رهبری ارکستر را هم به عهده میگرفتند.
منبع:ماهنامه فرهنگی اجتماعی زیروبم
شماره اول/مهر 1391


0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.