نگاهی اجمالی به موسیقی طالقان
نگاهی اجمالی به موسیقی طالقان
منطقه طالقان در جنوب غربی البرز با منطقه ی کومش فاصله ی بسیاری دارد. مناطق تبری زبان در بخش هایی از شمیرانات و روستاهای کوهپایه ای شمال غرب و شرقِ این منطقه مانع از هرگونه رابطه ی فرهنگی طبیعی بین روستاهای کوهپایه ای استان سمنان و این منطقه از جنوب البرز شده است...



از سوی دیگر ییلاق و قشلاق گسترده ی حشم داران طالقانی به نواحی مازندران و گیلان این منطقه را قبل از همه تحت تاثیر موسیقی مازندرانی و گیلی قرار داده است. از همین رو تقریباً نمی توان ارتباط تعیین کننده ای بین موسیقی طالقان و موسیقی سایر نواحی جنوبی البرز مشاهده نمود. شاید یک نمونه ی مشترک در موسیقی آوازی این دو منطقه "کل امیر" باشد که البته هردوی آنها برداشتی از موسیقی مازندران است. به غیر از این ملاحظه ی برخی نغمات مراسمی و سازی، همچون "شاه اسماعیل" در طالقان و گرمسار، از نمونه های بسیار نادر اشتراک نغمات در مناطق مورد بحث است.
متاسفانه تحقیقات دیرهنگام مانع از آن شد تا ما به بخش های غنی تری از موسیقی فولکلوریک این منطقه از جنوب البرز دست یابیم، چراکه تغییرات وسیع اجتماعی و اقتصادی طی چند دهه اخیر بسیاری از مقامات موسیقی این منطقه را به دست فراموشی سپرده است. با این حال تحقیقات نشان داده است، اصلیترین بخش از موسیقی طالقان متکی به منظومه ای شبه آوازی ست که عزیز و نگار نام دارد. طی بررسی های به عمل آمده در حال حاضر این منظومه معرف اصلی موسیقی آوازی و بومی طالقان است. از همین رو می توان گمان داشت که اساس و ساختار موسیقی قدیم طالقان در این منظومه متبلور شده و از طریق آن قابل ردیابی ست. عزیز و نگارخوانی که داستن آن همانند بسیاری از داستان های فولکلوریک نواحی ایران پیرامون دلدادگی دو جوان شکل گرفته است، سالهاست توسط شرخوان های طالقانی همراه با نقل و روایت سرگُل کلیه ی محافل مردم این منطقه است.
این منظومه آوازی به لحاظ داستان پرکشش و موسیقی غنی خود از طریق مردم اشکور و دیلمان به بسیاری از نواحی گیلان نیز راه یافته و در ان مناطق بومی شده است.
به غیر از عزیز و نگار خوانی سایر گوشه های آوازی موسیقی طالقان متاثر از موسیقی مازندران و گیلان است که آوازهای امیری مازندران، غربتی و دیلمانی گیلان و منظومه ی زرنگیس از نمونه های آن به شمار می آید. علاوه بر این بسیاری از ریزمقامات و مقامات آوازی مناطق فوق نیز به طالقان راه یافته است که منظومه ی زرنگیس با تغییرات بسیاری که در ساختمان ملودی آن انجام پذیرفت و با پذیرش لهجه بومی طالقان در شعر، پس از عزیز و نگار خوانی به رایج ترین منظومه ی داستانی و موسیقایی طالقان تبدیل شده است. در طالقان برخی از قطعات سازی را می توان ملاحظه نمود که از فرهنگ موسیقی این منطقه ناشی شده است. نمونه ی این قطعات را می توان در سرنا نوازی طالقان مشاهده کرد. ضمن اینکه برخی از قطعات سازی و مراسمی در این بخش، از موسیقی سایر ایلات و عشایر متاثر شده است.
نوروزخوانی
گسترده ترین و عمومی ترین انواع موسیقی آوازی و نسبتاً قدیمی دره ی طالقان را نوروزخوانی ها و یا نوروز نو سال ها تشکیل می دهند، که هنوز هم نمونه هایی از ان در روستاهای آرموت و اردکان در دسترس است .
نوروزخوانی های دره ی طالقان از نظر مضمون با انواع نوروزخوانی های دیگر مناطق شمال و جنوب البرز تفاوت چندانی ندارند و نحوه ی اجرای مراسم نوروزخوانی نیز در این مناطقه مشابه این آواز مناسبتی و نوروزی در سایر نواحی البرز است. شاید بتوان از طریق الحان نوروزخوانی برخی ویژگی های موسیقی بومی فرهنگ طالقانی را که اکثر نمونه های اصیل آن متروک شده اند، ردیابی نمود.

گردآوری و تنظیم: "طاهره جعفری" – مسئول انجمن شعر-
ایمیل :linatanha@ymail.com

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.