در همه هنرها؛ اصطلاح بافت یا اصطلاحی دیگر به همین مفهوم به کار میرود . در قالی بافی و نساجی دو اصطلح « بافت و نقش » کاربرد فراوانی دارند . واژه نخست غالباً به معنای ریزی و درشتی گره های تار و پود قالی و واژه « نقش » کم و بیش به مفهوم درهم رفتن خطوط شکلها ، تکرار سوژه هایی مانند گل ، پرنده و غیره ...



در همه هنرها؛ اصطلاح بافت یا اصطلاحی دیگر به همین مفهوم به کار میرود . در قالی بافی و نساجی دو اصطلح « بافت و نقش » کاربرد فراوانی دارند . واژه نخست غالباً به معنای ریزی و درشتی گره های تار و پود قالی و واژه « نقش » کم و بیش به مفهوم درهم رفتن خطوط شکلها ، تکرار سوژه هایی مانند گل ، پرنده و غیره به فرم متقارن یا ردیف ، یا موقعیت رنگها و سوژه ها در برابر هم و غیره به کار میروند . دوگانه بودن اصطلاح های بافت و نقش در قالی بافی با وجود مؤثر بودن یکی در دیگری ، از آنجا ناشی میشود که داوری درباره ارزشمندی یا کم ارزشی یک قالی گذشته از لمس آن به یاری نگاه کردن به آن میسر است . در حالی که در موسیقی این داوری تنها از راه گوش امکان می یابد . به همین دلیل اصطلاح بافت در موسیقی کم و بیش مفهومی برابر با مفاهیم هر دو اصطلاح در قالی بافی را میرساند . در هنر شاعری ، آنچه یک شعر را از شعر دیگر متمایز میکند ، در درجه نخست وزن آن و سپس واژه های متوالی آن ( و نیز تأثیری که توالی مفهوم واژه ها بر اندیشه شنونده میگذارد ) و حتی زبری و نرمی حروفی که واژه ها از آنها ترکیب یافته اند ، همه و همه بافت شعر را تشکیل میدهند . در هنر نقاشی میتوان دید که هنرمند تنها با کاربرد خط ، طرح ، رنگ ، نور و غیره حتی بر روی سطحی صاف و صیقلی ، بافتی زبر و خشن یا بالعکس ایجاد میکند .
در هنر موسیقی نیز این احساس به دست آمدنی است . شنونده یک قطعه موسقی ممکن است همه یا قسمتی از آن را با صفات نرم ، خشن ، عظیم ، ظریف ، خوشرنگ و نگران کننده توصیف کند . در موسیقی ارکستر ، یکی از عوامل مهم متجلی در بافت موسیقی ، سازبندی آن یعنی انتخاب این یا آن ساز یا ترکیبی از این یا آن گروه سازها در فلان لحظه ، مسیر پیشرفت موسیقی است . بافت موسیقی نه تنها در موسیقی چند بخشی و سازی شایان بررسی است بلکه در موسیقی تک بخشی یا آواز گروهی نیز ، تا اندازه زیادی میتواند به گفتگو گذاشته شود . مثلاً آن ملودی که دارای اصوات مقطع است ( و به نظر میرسد که میان هر دو صوت موسیقی سکوتی نا معین ولی محدود ظاهر میشود ) دارای بافتی دیگر نسبت به آن ملودی است که اصواتش تغزلی وار به هم پیوسته اند . یک آهنگ ( سرود ، حماسی ، رزمی ) و یک آهنگ عاشقانه و نیز آوازی مناجات گونه ؛ البته دارای بافتهای گوناگونی هستند . به طور خلاصه میتوان عواملی را که در بافت تأثیر میگذارند در اینجا ذکر کرد :
بریده بریده بودن صداها یا پیوسته پیوسته بودنشان ، ترکیب هر دو شکل ، احتمالاً یکی در ملودی اصلی و دیگری در لایه همراهی ؛ وزن و آنچه می توان در ربط با وزن ابداع کرد . مانند میزان بندی ، سنکوپ ضرب بالا و غیره . این چند عامل البته ساده ترین عوامل مؤثر در بافت هستند . عوامل دیگر مانند ترکیب ملودیها با هم ، ترکیب ملودی با آکورد و پیوند آکوردها ، به طوری که بر اثر این پیوند ، ملودی قویتر به نظر برسد و نیز رنگ آمیزی موسیقی از راه سازیندی های گوناگون و غیره ، همه و همه در تشکل بافت موسیقایی نقش دارند .

منبع : کتاب تئوری موسیقی ، تألیف پرویز منصوری
ارسال : نیایش
0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.