صفحه اصلي > مطالب و مقالات, تغذیه > زبان خوراکی ها - من شقايق هستم

زبان خوراکی ها - من شقايق هستم


2 خرداد 1399. نويسنده: azizi
من شقايق هستم. در زبان فارسى به بيش از پنجاه نوع گياه كه رنگ گلبرگهاى آن قرمز بوده و ميان آنها سياه و داغدار است و از خانواده هاى مختلف مى باشند شقايق، لاله و آلاله مى گويند ولى از نظر علمى چه در كتب جديد و چه در كتاب هاى داروسازى قديمى، هريك اسمى جداگانه و مشخص دارند و ما در اينجا به شرح چند نمونه ى از آنها قناعت مى نماييم.


خواص شقایقخواص شقایق


شقايق پيچ
به من شقايق پيچ و ياسمن بيابانى گويند. در كتابهاى قديم به من طيان و غشبة النار مى گفتند. فرنگى ها به من كله ماتيت گويند و در كتب جديد گياه شناسى در خانواده ى آلاله ها قرار دارم.

گياه من مانند لبلاب و پيچك بالا رونده است، شيره برگ هاى من پوست بدن را ملتهب و قرمز مى كند. بوييدن گل من جهت درد شقيقه نافع است. در طب سنتى ايران از من براى معالجه سرطان استفاده مى كردند.

در بعضى از كتب از من به اسامى تراح ، قلعه و قليماتس هم ياد كرده اند. عصاره ى من براى معالجه فلج و بى حسى مفيد است و براى درمان سرفه ى كهنه تجويز مى شوم. ضماد برگهاى من براى معالجه سياتيك فقط براى يك دفعه تجويز شده است.

مشروط بر اينكه، قبل از زخم شدن آنرا بردارند. ماليدن آن با سركه آن هم براى يك دفعه جهت معالجه طاسى تجويز شده است ولى نبايد تكرار شود. 
ماليدن من جهت پاك كردن كك و مك و برس هم توصيه شده است.

مضمضه جوشانده برگ و شاخ من براى تسكين درد دندان مفيد است. مقدار خوراك گل من جهت سرفه كهنه، تنگ نفس و بى حسى مزمن و لغوه 2/5 گرم مى باشد و پنج گرم آن خطرناك است. يك نوع ديگر من در آذربايجان روييده و گل هايى به رنگ كبود دارد. غشبه مغربى هم نوعى از من است.

شقايق النعمان
فارسى من لاله ى سرخ است، به من لاله ى داغدار، اشك خونين هم مى گويند و در كتب طبى قديم مرا شقايق نعمانى لقب داده اند. در وجه تسميه من به نعمان روايات مختلف است، عده اى مى گويند كه چون برگهاى من به رنگ خون است و نعمان نيز به معنى خون آمده، از اين جهت مرا شقايق نعمانى خوانده اند.

عده اى ديگر مرا به نعمان بن منذر منسوب كرده و مى گويند كه چون او مرا زياد دوست داشت و در اطراف قصر خود كاشته و از گلبرگهاى من براى خضاب استفاده مى كرد، اين نام به من داده شده است. گياه من در برگ، گل و دانه شبيه خشخاش است.

با اين فرق كه در همه چيز كوچكتر و دانه هايم ريزتر است. رنگ من منحصرا سرخ است و در قاعده ى آن لكه هاى سياه رنگ ديده مى شود و به همين جهت است كه عده اى مرا با لاله اشتباه كرده و حتى عده اى از مترجمان فرنگى توليپ را شقايق نعمانى تصور كرده اند و اين اشتباه است.

شقايق النعمان را به زبان تركى كوكليكو مى گويند و همچنين بعضى از مترجمين آنمون را شقايق النعمان ترجمه نموده اند. اين دسته نيز اشتباه كرده اند چون اين هم گياهى است از دسته آلاله ها و شباهتى به شقايق النعمان ندارد.

قسمت مورد استفاده من بيشتر گل من است كه بايستى پس از جمع آورى به سرعت خشك شود و الا خراب و فاسد خواهند شد. برخلاف تصور عده اى در گل من اثرى از مرفين نيست، بلكه ماده ى عامله من آراندرين نام دارد كه در گلبرگ ها مقدار آن بسيار كم و در كاسه گل و كوزه ى آن و همچنين در دانه هاى ريز آن زياد است.

گل من داراى يك ماده ى رنگين، كمى قند و مقدارى صمغ است. گلبرگهاى من داراى مختصرى اثر تسكين دهنده بوده عرق را زياد مى كند. مصرف آن در بيماريهاى سينه، سياه سرفه، آنژين و تب هاى دانه اى مفيد است و بطور محسوس خواب آور بوده و در صنعت داروسازى مصرف دارد.

خوردن گل خشك من تا حدود ده گرم جهت تسكين درد معده و روده ها مفيد بوده گرد آن خون را بند مى آورد و استنشاق جوشانده ى آن براى جلوگيرى از خون دماغ تجويز شده است. ماليدن عصاره ى من براى بهبود زخم هاى چركى و درمان ترك پوست و فروبردن ورم چشم مفيد است.

ضماد گل من با پوست گردو سياه كننده ى مو و معالج زخم هاى جلدى است كه منشا عصبى داشته باشد، خوردن يك گرم بذر من هر روز با آب سرد جهت رفع برص آزموده شده است، من در دره بازفت سرحد ايران و عراق زياد مى رويم.

نام كتاب: زبان خوراكي ها
نويسنده: دكتر عباد الدين جزايری
جلد اول


بازگشت