اينجا آرامش پاشيده اند

13 شهریور 1388   zahrakeshvari   فتوگالری, روایت مصور, گردشگری   0 نظر   520 بازدید   |

در 17 کیلومتری غرب جلفا در محلی به نام قزل وانک (صومعه سرخ)  در ميان دره اي فراخ  و زيبا به نام "دره شام" رها   مي شويم. سبزي درختان و هواي خنك ما را با خود مي برد تا کلیسای "سنت استپانوس"...  



كليسا در ميان سبزي و در پاي كوه، حصار و بارو بالا كشيده است.زيباست و زخم خورده. آتش به دل دارد. از نبردي نابرابر. تاول اين آتش هم زيباييش را در بخشي هايي گرفته و هم دل آنان كه به ديدارش مي آيند.   سبك معماري آن طبيعا با ساير آثار ايراني متفاوت است و همين مسئله يك حس نو به تو مي دهد. البته نه اينكه  حس ساير آثار كهنه شده باشد. درست اين است كه بگويم حسي متفاوت مي  دهد. طبيعي است معماري اسلامي و ارمني متفاوت است ديگر. كليسا را متعلق به هزار اول ميلاد مي دانند. سبك معماري اين كليسا آمیزه ای است از شیوه معماری اوراتویی، اشکانی، یونانی و رومی که بعد از ساخته شدن   بناهای شگرف  و زيبايي چون "سنت اچمیادیزین"، "طاطائوس" و "آختامار"و "سنت استپانوس" به شیوه معماری ارمنی شهرت یافت.

راه شيب را  دارد آرام آرام پشت سر مي گذاريم. در سايه سار سبزدرختاني كه طره به زمين كشيده اند و برگ هايی كه زير پايمان اواز رسيدن مي‌دهند و خشك و نحيف.

كليسا در محوطه اي پوشيده از درخت و در دره اي سرسبز قرار دارد و حصاري سنگي دورتا دور بنا را در برگرفته است . اين حصار بارويي بلند با هفت برج نگهباني و پنج پشت بند استوانه اي سنگي ، شبيه دژهاي مستحكم دوره ساساني و قرون اوليه اسلام دارد .

همين كه سر بلند مي كني عظمت كليسا تو را مي گيرد. كليسا داراي دري چوبي و آهن كوبي شده است. در پايه هاي طرفين و طاق جناقي آن سنگِ تراش با حجاري هاي ظريف به كار رفته و نقش برجسته اي از حضرت مريم   مقدس و كودكي حضرت عيسي ( ع) در پيشاني طاق نماي آن به چشم مي خورد. كليسا بارو به بالا كشيده  و تو هيچ حدس نمي زنيد پشت اين ديوار بلند چه چيز انتظارت را مي كشد وهمين احساس،  ته مانده صبر و قرارت را مي گيرد و مي خواهي كه در را از جا بكني. زود رسيدم شايد هم دير. زمان بازديد صبح را از دست داده ايم.نزديك ساعت يك بعدظهر است. باز ديد بعد ظهر هم از ساعت 3 به بعد شروع مي شود و حالا پشت در مانده ايم اما زمان نداريم . از سويي نمي خواهيم بدون اينكه جرعه‌اي از اين زيبايي نوشيده باشيم برگرديم. مجبوريم چند بار   دربزنيم. انگار سكوت وآرامش اينجا موج بر مي دارد براي لحظاتي. اما نتيجه بخش نيست. بنابراين  مجبور مي شويم چند بار ديگر هم در بزنيم. تا بلاخره نگهبان خسته و بي حوصله در را به روي ما مي گشايد.

 صداي  پاي او در ميان غرولند هايش گم مي شود. كارت خبرنگاري به داد ما مي رسدو در براي لحظاتي به روي ما باز مي شود و به روي آنان كه پشت سر ما ايستاده اند  بسته ميشود. ما در ساعت غير مجاز وارد كليسا مي شويم. در كليسا به راهروي باريك و تاريكي باز مي شود كه از جنوب ما را  به ديرها  مي رساند. در  شمال  كليسا را دل چشمانمان مي نشاند و از شرق مسير  اصطبل و انبار علوفه را نشانمان مي دهد.

 

بناي تمام سنگي ساختمان هاي كليسا و سبك معماري آن احساس ما را حسابي قلقلك مي دهد. در پس زمينه ذهن ما صداي دعاي دست جمعي بلند مي شود و زيرو بم.

در برابر برج ناقوس

كليسا سه بخش دارد برج ناقوس ، نمازخانه و اجاق دانيال . راه به سوي برج مي كشانيم. برج روي ايوان دوطبقه اي متصل به ديوار جنوبي كليسا  قرار دارد با   گنبدي هرمي شكل و هشت ضلعي كه  روي هشت ستون استوانه اي از سنگ سرخ با سرستون هاي زيبا ساخته شده است. بر پيشاني طاق هاي بين اين ستون ها كه پا طاق گنبد برج محسوب مي شوند فرشته اي با نقشي برجسته آرامش را در دل چشمانمان مي نشاند پاك و معصوم و كودكانه . و نقش هاي ديگر از جمله صليب ، ترنج ، ستاره و گل هشت پر بر اين زيبايي مي افزايند. اين برج در زمان عباس ميرزا نايب السلطنه مرمت شد.

رو به سوي نمازخانه

رو به نماز خانه مي آوريم. از در منبت كاري شده با تزيينات بسيار زيبا عبور مي كنيم. در درست وسط ضلع غربي قرار دارد. باز مانده ‌ي نفيسي از اوايل دوره قاجاريه و به احتمال زياد در زمان عباس ميرزا نايب السلطنه. حجاري پايه ها، طاق نماها، نيم ستون ها، مقرنس كاري ها و تزيينات طاق به قدري بديع و زيباست كه بدون هيچ شك و ترديدي اين آثار را در ميان شاهكارهاي هنر حجاري قرار مي دهد.

 

كتيبه اي از سنگ ماسه اي سرخ رنگ به خط نستعليق بر بالاي در ورودي و زير طاق ورودي  كليسا توجه ها را به خود  جلب مي كند. كتيبه در سال  1245 هجري- قمري  نوشته شده است. متن كتيبه از خريد قريه " دره شام " جلفا توسط عباس ميرزا نايب السلطنه فرزند فتحعلي شاه از محب علي بيگ نخجواني به مبلغ سيصدتومان و وقف آن به كليساي سنت استپانوس سخن مي گويد.

راه را كه ادامه دهيم به طاق نماهاي گنبد مي رسيم  با ضلع هاي  شانزده گانه‌ي.  بر پيشاني گنبد جمعي از حواريون، قديسين وفرشتگان را   به تصوير كشيده شده اند. گرد هم آمدند  برپاطاق گنبد‌ِ بلند و زيباي نمازخانه.

داخل طاق نماهاي  گنبد، خود دنياي ديگري است به آن خيره مي شويم. داخل طاق به صورت يك در ميان پنجره اي قرار دارد تو در تو كه بر بالاي هر پنجره يكي از حواريون در دل قابي قرار گرفته است

فضاي داخل كليسا به صورت صليب و از سه قسمت شامل ايوان ، نمازخانه و محراب تشكيل شده است .  

 

ايوان روي دو ستون و دو نيم ستون قرار دارد . در پشت ايوان و زير گنبد اصلي ، نمازخانه كليسا قرار دارد . گوشه هاي مقرنس پا طاق گنبد داراي تصاويري رنگي است كه شيوه نقاشي هاي مذهبي قرن 16 و17   ميلادي در ذهن مي نشاند.

محراب در جانب شرقي نمازخانه قرار گرفته و 96 سانتيمتر از كف نمازگاه بلندتر است."ازاره ي" محراب از سنگ مرمر است و بالاي اين ازاره ها را هفت طاق نماي جناقي دو طبقه زينت مي دهد. ا زجمله تزيينات شگرف درون معبد سه نمازخانه است كه   وسط محراب قرار دارد و دوتاي ديگر در طرفين شمالي و جنوبي نمازخانه بزرگ و به موازات يكديگر قرار گرفته اند. اين نمازگاه ها از آثار دوره قاجار به حساب مي آيند .

از نمازخانه دل مي كنيم  و رو به سوي اجاق دانيال مي نهيم. اجاق دانيال  تالاري است متصل به ديوار شمالي كليسا كه 6 متر عرض و نزديك به 20 متر طول دارد . تالار سه بخش دارد. ابتدا   اجاق دانيال را مي بينيم كه به وسيله ي ديوار از تالار جدا شده است. دانيال از قديسين معروف قرن پنجم ميلادي است. بعد از اجاق دانيال تالار اجتماعات قرار دارد و پس از آن محل غسل تعميد. در انتهاي شرقي تالار سكوي بلندي به چشم مي خورد كه ميز سنگي غسل تعميد در وسط آن نهاده شده است.

دركنار كليسا ديري نيمه ويران نيز جاي دارد. در چهار طرف اين دير اتاق هايي وجود داشت كه طبقه ي فوقاني آن براي استراحت مسافران و زائران و طبقه پايين اصطبل چهارپايان بود .

 

همچنين صدها سنگ نبشته به زبان ارمني در داخل و خارج اين كليسا نصب شده كه با ترجمه ي آنها به زبان فارسي مي توان به نام باني كليسا ، معمار، و تاريخ بناي كليسا و حتي بخش هايي از تاريخ اقوامي كه در اين سرزمين مي زيستند ، پي برد .

به طور يقين تا مدت ها مزه لحظه هايي كه در دل اين كليسا نوشيده اي زير زبان شما باقي مي ماند. از ما مي شنويد از دست ندهيد.

 

 

0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.