alt

هوشنگ سيحون معمار و نقاش بزرگ ايراني در سن نود و چهار سالگي در ونکوور کانادا و دور از وطن درگذشت. سيحون که تقريبا تمام مردم ايران حداقل يکي از شاهکارهاي معماري او را ديده اند در يکم شهريور ماه 1299 در تهران متولد شد.خانواده‌ي او همه از بزرگان هنر موسيقي بودند و پدربزرگش، ميرزا عبدالله فراهاني از پيشگامان موسيقي سنتي و معروف به پدر موسيقي سنتي بود. او پس از پايان تحصيلاتش در رشته‌ي معماري دانشکده‌ي هنرهاي زيباي دانشگاه تهران، به دعوت آندره گدار رييس وقت اداره‌ي باستان‌شناسي براي ادامه‌ي تحصيل به فرانسه سفر مي‌کند و سه سال در دانشسراي عالي ملي هنرهاى زيباى پاريس (بوزار) تحت تعليم اوتلو زاوارونى به تکميل دانش معمارى خود مى پردازد.و موفق به دريافت مدرک دکترا مي‌شود. او در 23 سالگي، و پس از بازگشت به ايران نخستين اثر معماري خود را که بناي يادبودي براي آرامگاه ابوعلي‌سيناست، طراحي مي کند.

مهندس سيحون بعد از طراحى و اجراى آرامگاه بوعلى سينا (همدان) پروژه هاى زيادى را طراحى و اجرا مى کند که از جمله آنها مى توان به مقبره عمر خيام (نيشابور)، مقبره کمال الملک (نيشابور)، مقبره و موزه نادر شاه افشار (مشهد)، مجلس شوراى ملى، موزه توس (مقبره فردوسى)، و حدود 150 خانه و ويلاى خصوصى براى شخصيت هاى مشهور زمان او اشاره کرد که تقريبا همه به اقتضاى مفهومي که داشته اند از مصالح ساده و مقاوم محلى تشکيل شده اند و آموزه هاى مدرسه بوزار پاريس در آنها پياده شده است. سيحون همچنين سالها عضو شوراى ملى باستان شناسى، شوراى عالى شهرسازى، شوراى مرکزى تمام دانشگاه هاى ايران و کميته بين المللى ايکوموس (Icomos) بوده و به مدت 15 سال مسئوليت مرمت تمام بناهاى تاريخى ايران را بر عهده داشته است. او پس از تحصيل و بازگشت به ايران مدتي به رياست دانشکده‌ هنرهاي زيباي دانشگاه تهران منصوب مي شود که از فعاليت‌هاي او تاسيس سه رشته‌ي شهرسازي، تئاتر و موسيقي و سالها تدريس معمارى در اين دانشکده و تربيت نسلي از بزرگ ترين معماران معاصربوده است.


 

alt


آرامگاه فردوسی
آرامگاه فردوسی، یادمانی است در توس در شمال مشهد در خاک‌جای ابوالقاسم فردوسی که توسط هوشنگ سیحون بر پایهٔ طرح پیشین آن که توسط حسین لرزاده با کمی تغییرات در ابعاد و اندازه و تزئینات طراحی و بازسازی شد.
ساختمان کنونی آرامگاه در سال ۱۳۱۳ هم‌زمان با آیین‌های هزاره فردوسی گشایش یافت. . آرامگاه که به شکل بناهای پرسپولیس و مقبره کورش در پاسارگاد ساخته شده است از سه قسمت تشکیل شده است که اولین بخش آن، میانی ترین بخش است و از سنگ قبری از جنس مرمر به ابعاد ۱٫۵×۱ متر و حدود ۰٫۵ متر ارتفاع تشکیل شده است و در مرکز در سکوی مرمری قرار گرفته است. بخش دوم شامل تالاری مربع شکل است که از سنگ مرمر ساخته شده و داخل آن با کاشی تزئین گشته است و چهار ستون بلند با دو سر ستون بزرگ در چهارگوشه این تالار موجود می‌باشد و تصویر مردی بالدار در بالای ضلع جنوبی بنای اصلی ایجاد گشته است که ویژگی‌های پرسپولیس را بیشتر به یاد می‌آورد و سومین بخش محوطه پلکانی پوشیده از سنگ مرمر است که اتاق روی آن قرار گرفته است و تعداد زیادی از اشعار فردوسی روی دیوار آن حک گشته است که حسین حجار باشی زنجانی سنگتراشی سنگ‌های بنا و قبر را انجام داده است و سنگ نوشته‌های آرامگاه را که به خط نستعلیق و از اشعار فردوسی می‌باشد از آثار طاهرزاده است. و طراحی معماری آن اثر هوشنگ سیحون است.

 

alt


آرامگاه بوعلي سينا
نخستين اثرى که مهندس سيحون ازخود به جا گذاشته، آرامگاه بوعلى سيناى همدان است که در مسابقه اى که «انجمن آثار ملى» آن زمان به مناسبت بزرگداشت هزاره بوعلى سينا از سوى يونسکو برپا مى کند، جايزه اول را به دست مى آورد. جايزه اى که ساختن مقبره بوعلى سينا بود. ساختمانى که در 28 سالگى سيحون آغاز و در سى سالگى اش به پايان رسيد. هنگامي که در يک گفت وگوى اختصاصى از مهندس سيحون پرسيده شد: «چطور آن همه عبارت پراکنده و نمادها و نمودهاى تاريخى هم روزگار را در يک ساختار چند صدايي گنجانديد، که در نهايت از آن يک صداى هماهنگ به چشم و گوش بيننده برسد؟» او پاسخ داد: «آرامگاه بوعلى تنها يک آرامگاه يا مقبره نيست، بلکه آرامگاه يا مقبره جزئى از کل است که يادبود بوعلى است. من خواسته ام با عوامل و عناصر معمارى چه از نظر شکلى و چه از نظر عددى، از راه نماد و سمبل، شخصيت بوعلى را بيان کنم. و اين موضوع در ايران يا ساير جاها معمول نبوده است. شکى نيست که براى هماهنگ کردن اين عناصر ممارست و پيگيرى و مطالعه فراوان لازم است که در موقع خود سعى کرده ام کوتاهى نکنم. پس با يک نوع دانش فراگير در ترکيب و تلفيق اين عناصر کوشش خود را به کار برده ام تا چيزى به دست بيايد که در برابر ديد شما است. اين را هم بگويم که در تمام کارهايم جزئيات، هر قدر بى اهميت، از ذهن من دور نبوده و به فراموشى سپرده نشده است. ويژگي کار هوشنگ سيحون را بايد در نحوه استفاده از مصالح ديد. او نخستين معمار ايراني بود که آهن و سيمان را به طور عيان در ساختمان به کار برد. وضوح ساخت و شهامت در بيان بي پرده آن که با بانک سپه و اداره پست آغاز شد در خانه ها نيز شکل خاص خود را يافت. وضوح ساخت، يافتن حساسيت و سليقه شخصي نسبت به ترکيب سنگ و آهن را بايد در حقيقت موفق ترين بيان او از لحاظ مصالح دانست. سيحون در تحول بعدي خود و به سبب نگاهي که همواره به معماري ايران داشت ارزش هاي ديگري را در کار خود گسترش داد. 

 

alt


آرامگاه خيام
آرامگاه کنوني خيام در شهر نيشابور از شاخص‌ترين کارهاي هوشنگ سيحون است. اين آرامگاه در باغي که مقبره امامزاده محروق، از نوادگان امام سجاد (ع) در آن واقع است، قرار گرفته؛ اين باغ در زمان حيات خيام در محله شادياخ نيشابور بوده است. آرامگاه يا بناي يادبود خيام از ساختمان‌هاي شاخص طراحي شده در ايران است که تلفيقي موفق از عناصر سنتي و مدرن را به نمايش گذاشته است. هوشنگ سيحون خود درباره اين بنا گفته بود: «آرامگاه خيام در باغ امامزاده محروق نيشابور قرار داشت. اولين کاري که بايد انجام مي‌دادم اين بود که به گونه‌اي طراحي کنم که آرامگاه خيام و امامزاده محروق تداخل پيدا نکنند؛ به همين منظور من براي باغ محوري عرضي تعريف کردم تا آرامگاه را که در گوشه شمال شرقي باغ قرار داشت از امامزاده جدا کنم. من مکاني در باغ را که اختلاف ارتفاع سه متري نسبت به درختان زردآلوي باغ داشت انتخاب کردم، چون اين مکان سه متر پائين‌تر قرار دارد و فصل بهار شکوفه‌هاي زردآلو روي مزار مي‌ريزد. خيام رياضيدان، منجم و اديب بود؛ سعي داشتم که اين سه جنبه شخصيتي در مزارش تجلي پيدا کند.

 

alt


آرامگاه نادرشاه افشار
آرامگاه نادرشاه بنايي است در مجموعه باغ موزه نادري در شهر مشهد که به يادبود نادرشاه افشار در سال 1342 خورشيدي توسط هوشنگ سيحون طراحي و ساخته شده‌ است. ساختمان آرامگاه نادرشاه از قسمت مرکزي که محل تدفين نادرشاه است و دو تالار موزه تشکيل شده که يکي از آنها موزه اسلحه دوره‌هاي مختلف تاريخ ايران و ديگري موزه اسلحه و آثار مربوط به دوران نادرشاه را نمايش مي‌دهد. ساختمان جديد آرامگاه نادرشاه افشار در تاريخ 12 فروردين ماه سال 1342 به همت انجمن آثار ملي ايران در باغ نادري بازگشايي شد.

 

alt


آرامگاه کمال‌الملک
آرامگاه کمال‌الملک از ديگر بناهاي طراحي شده توسط هوشنگ سيحون است. اين بنا در شهر نيشابور (مدفن کمال‌الملک) قرار گرفته است. موقعيت اين بنا در نزديکي آرامگاه عطار نيشابوري در محله شادياخ در نيشابور (شهر کهن) و موقعيت کنوني در خيابان عرفان (نيشابور) است. حجم بنا از قوس‌هايي متقاطع که بر روي اقطار مربع زده شده‌اند پديد آمده که اين قوس‌هاي متقاطع، «تاق‌هاي چهاربخش» را که در معماري سنتي ايران بسيار ديده شده‌اند تداعي مي‌کنند و احتمالاً منبع الهام طراح نيز بوده‌ است. طراح با بهره‌گيري خلاقانه از قوس و با پيچشي که در ايده کلي آن ايجاد کرده، به نتيجه‌اي ظاهراً متفاوت با هندسه‌اي پيچيده دست يافته‌ است. اين طرح نوآورانه با به ‌کارگيري سازه پوسته‌اي بتني اجرا شده‌ است. اين بنا در مراسمي در تاريخ 12 فروردين 1342 خورشيدي رونمايي شد.

 

alt


گفتگو با ابتکار
مهندس سيحون در ديماه سال 1391 در گفتگويي اختصاصي با روزنامه ي ابتکار بخشي از دغدغه هاي خود در مورد هنر و معماري را اينگونه بيان کرده بودند: ممالک عربي پول بادآورده نفت را مي‌دهند و توي نمايشگاه‌ها و نوشته‌ها و کتب تاريخي پولها خرج مي‌کنند که اسم”هنر اسلامي” و”معماري اسلامي” را به نام خود رايج کنند. چند سال پيش در سوئيس نمايشگاهي تحت عنوان”هنر اسلامي” برپا شده بود ولي 98 درصد آن آثار هنري منحصر به ايران بود و در کنارش هم يک چرخ چاه از عربستان هم گذاشته بودند، همين و بس. اين تعصبات خاص است که پول مي‌دهند و براي خودشان سهم مي‌خرند، آنهم از سهم هنر ايران. به اضافه، ممالک مسلمان از اندونزي تا مراکش و از ترکستان در غرب چين تا وسط آفريقا و حتي قسمتي از اروپا با تفاوت‌هاي بسيار فاحش جغرافيائي، فرهنگي و تاريخي قرار گرفته اند که هيچ شباهتي في المثل بين معماري اندونزي با معماري سنگال وجود ندارد و لذا نمي‌توان از چيزي به نام”معماري اسلامي” نام برد. صرف وجود مساجد، آنهم با سبک‌هاي مختلف و گاها متضاد در اين کشورها توجيه کننده استفاده از واژه فوق نمي‌شود.

" روحش شاد یادش گرامی "
0
0
0
0 نفر

0 نظر

اطلاعات
برای ارسال نظر، باید در سایت عضو شوید.